Dodatkowe opcje drukowania:
pokaż wersje przyszłe
 
Drukuj

Ustawa z dnia 6.06.1997 r. Kodeks postępowania karnego1)

www.przepisy.gofin.pl
wydawca: Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o. ul. Owocowa 8, 66-400 Gorzów Wlkp.
www.gofin.pl    sklep internetowy: www.sklep.gofin.pl

Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
 uwzględniający ww. zmiany
 zmieniony przez
 zmieniony przez
 
 
 zmieniony przez
 zmieniony przez
 zmieniony przez
 zmieniony przez
 zmieniony przez
 zmieniony przez
 zmieniony przez
 zmieniony przez
 zmieniony przez
 zmieniony przez
 zmieniony przez
 zmieniony przez
 zmieniony przez
 zmieniony przez
 zmieniony przez
 zmieniony przez
 zmieniony przez
 zmieniony przez
 
 zmieniony przez
 zmieniony przez
 zmieniony przez
 zmieniony przez
 
 zmieniony przez
 zmieniony przez
 zmieniony przez
 zmieniony przez
 zmieniony przez
 zmieniony przez
 zmieniony przez
 Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
 zmieniony przez
 
 zmieniony przez
 zmieniony przez
 
 zmieniony przez
 zmieniony przez
 zmieniony przez
 zmieniony przez
 zmieniony przez
 Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
 zmieniony przez
 zmieniony przez
 zmieniony przez
 zmieniony przez
 zmieniony przez
Wyświetl wersje poprzedzające
 Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
 zmieniony przez
 zmieniony przez
 
 zmieniony przez
 zmieniony przez
 zmieniony przez
Wyświetl wcześniejsze wersje
2019.07.08 - bieżąca

Uwaga od redakcji:
Zmiany, które wchodzą w życie w wybranej wersji czasowej - zaznaczono kolorem

Dział I

Przepisy wstępne

Art. 1. Postępowanie karne w sprawach należących do właściwości sądów toczy się według przepisów niniejszego kodeksu.

Istniejące wersje czasowe art. 2
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2015.04.08
zmieniony przez
2015.07.01
zmieniony przez
2016.04.15
zmieniony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 2. § 1. Przepisy niniejszego kodeksu mają na celu takie ukształtowanie postępowania karnego, aby:

    1) sprawca przestępstwa został wykryty i pociągnięty do odpowiedzialności karnej, a osoba niewinna nie poniosła tej odpowiedzialności;

    2) przez trafne zastosowanie środków przewidzianych w prawie karnym oraz ujawnienie okoliczności sprzyjających popełnieniu przestępstwa osiągnięte zostały zadania postępowania karnego nie tylko w zwalczaniu przestępstw, lecz również w zapobieganiu im oraz w umacnianiu poszanowania prawa i zasad współżycia społecznego;

    3) zostały uwzględnione prawnie chronione interesy pokrzywdzonego przy jednoczesnym poszanowaniu jego godności;

    4) rozstrzygnięcie sprawy nastąpiło w rozsądnym terminie.

§ 2. Podstawę wszelkich rozstrzygnięć powinny stanowić prawdziwe ustalenia faktyczne.

Art. 3. W granicach określonych w ustawie postępowanie karne odbywa się z udziałem czynnika społecznego.

Art. 4. Organy prowadzące postępowanie karne są obowiązane badać oraz uwzględniać okoliczności przemawiające zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonego.

Istniejące wersje czasowe art. 5
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2015.07.01
zmieniony przez
2016.04.15
zmieniony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 5. § 1. Oskarżonego uważa się za niewinnego, dopóki wina jego nie zostanie udowodniona i stwierdzona prawomocnym wyrokiem.

§ 2. Niedające się usunąć wątpliwości rozstrzyga się na korzyść oskarżonego.

Art. 6. Oskarżonemu przysługuje prawo do obrony, w tym prawo do korzystania z pomocy obrońcy, o czym należy go pouczyć.

Art. 7. Organy postępowania kształtują swe przekonanie na podstawie wszystkich przeprowadzonych dowodów, ocenianych swobodnie z uwzględnieniem zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego.

Art. 8. § 1. Sąd karny rozstrzyga samodzielnie zagadnienia faktyczne i prawne oraz nie jest związany rozstrzygnięciem innego sądu lub organu.

§ 2. Prawomocne rozstrzygnięcia sądu kształtujące prawo lub stosunek prawny są jednak wiążące.

Art. 9. § 1. Organy procesowe prowadzą postępowanie i dokonują czynności z urzędu, chyba że ustawa uzależnia je od wniosku określonej osoby, instytucji lub organu albo od zezwolenia władzy.

§ 2. Strony i inne osoby bezpośrednio zainteresowane mogą składać wnioski o dokonanie również tych czynności, które organ może lub ma obowiązek podejmować z urzędu.

Art. 10. § 1. Organ powołany do ścigania przestępstw jest obowiązany do wszczęcia i przeprowadzenia postępowania przygotowawczego, a oskarżyciel publiczny także do wniesienia i popierania oskarżenia - o czyn ścigany z urzędu.

§ 2. Z wyjątkiem wypadków określonych w ustawie lub w prawie międzynarodowym nikt nie może być zwolniony od odpowiedzialności za popełnione przestępstwo.

Art. 11. § 1. Postępowanie w sprawie o występek, zagrożony karą pozbawienia wolności do lat 5, można umorzyć, jeżeli orzeczenie wobec oskarżonego kary byłoby oczywiście niecelowe ze względu na rodzaj i wysokość kary prawomocnie orzeczonej za inne przestępstwo, a interes pokrzywdzonego temu się nie sprzeciwia.

§ 2. Jeżeli kara za inne przestępstwo nie została prawomocnie orzeczona, postępowanie można zawiesić. Zawieszone postępowanie należy umorzyć albo podjąć przed upływem 3 miesięcy od uprawomocnienia się orzeczenia w sprawie o inne przestępstwo, o którym mowa w § 1.

§ 3. Postępowanie umorzone na podstawie § 1 można wznowić w wypadku uchylenia lub istotnej zmiany treści prawomocnego wyroku, z powodu którego zostało ono umorzone.

Istniejące wersje czasowe art. 12
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2014.01.27
zmieniony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 12. § 1. W sprawach o przestępstwa ścigane na wniosek postępowanie z chwilą złożenia wniosku toczy się z urzędu. Organ ścigania poucza osobę uprawnioną do złożenia wniosku o przysługującym jej uprawnieniu.

§ 2. W razie złożenia wniosku o ściganie niektórych tylko sprawców obowiązek ścigania obejmuje również inne osoby, których czyny pozostają w ścisłym związku z czynem osoby wskazanej we wniosku, o czym należy uprzedzić składającego wniosek. Przepisu tego nie stosuje się do najbliższych osoby składającej wniosek.

§ 3. Wniosek może być cofnięty w postępowaniu przygotowawczym za zgodą prokuratora, a w postępowaniu sądowym za zgodą sądu - do rozpoczęcia przewodu sądowego na pierwszej rozprawie głównej. Ponowne złożenie wniosku jest niedopuszczalne.

Art. 13. Uzyskanie zezwolenia władzy, od którego ustawa uzależnia ściganie, należy do oskarżyciela.

Istniejące wersje czasowe art. 14
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2015.07.01
zmieniony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 14. § 1. Wszczęcie postępowania sądowego następuje na żądanie uprawnionego oskarżyciela lub innego uprawnionego podmiotu.

§ 2. Oskarżyciel publiczny może cofnąć akt oskarżenia do czasu rozpoczęcia przewodu sądowego na pierwszej rozprawie głównej. W toku przewodu sądowego przed sądem pierwszej instancji cofnięcie aktu oskarżenia dopuszczalne jest jedynie za zgodą oskarżonego. Ponowne wniesienie aktu oskarżenia przeciwko tej samej osobie o ten sam czyn jest niedopuszczalne.

Istniejące wersje czasowe art. 15
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2015.07.01
zmieniony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 15. § 1. Policja i inne organy w zakresie postępowania karnego wykonują polecenia sądu, referendarza sądowego i prokuratora oraz prowadzą pod nadzorem prokuratora śledztwo lub dochodzenie w granicach określonych w ustawie.

§ 2. Wszystkie instytucje państwowe i samorządowe są obowiązane w zakresie swego działania do udzielania pomocy organom prowadzącym postępowanie karne w terminie wyznaczonym przez te organy.

§ 3. Osoby prawne lub jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej inne niż określone w § 2, a także osoby fizyczne są obowiązane do udzielenia pomocy na wezwanie organów prowadzących postępowanie karne w zakresie i w terminie przez nie wyznaczonym, jeżeli bez tej pomocy przeprowadzenie czynności procesowej jest niemożliwe albo znacznie utrudnione.

Art. 16. § 1. Jeżeli organ prowadzący postępowanie jest obowiązany pouczyć uczestników postępowania o ciążących obowiązkach i o przysługujących im uprawnieniach, brak takiego pouczenia lub mylne pouczenie nie może wywoływać ujemnych skutków procesowych dla uczestnika postępowania lub innej osoby, której to dotyczy.

§ 2. Organ prowadzący postępowanie powinien ponadto w miarę potrzeby udzielać uczestnikom postępowania informacji o ciążących obowiązkach i o przysługujących im uprawnieniach także w wypadkach, gdy ustawa wyraźnie takiego obowiązku nie stanowi. W razie braku takiego pouczenia, gdy w świetle okoliczności sprawy było ono nieodzowne, albo mylnego pouczenia, stosuje się odpowiednio § 1.

Istniejące wersje czasowe art. 17
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.04.27
zmieniony przez
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.02.08
zmieniony przez
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 17. § 1.*) Nie wszczyna się postępowania, a wszczęte umarza, gdy:

    1) czynu nie popełniono albo brak jest danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie jego popełnienia;

    2) czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego albo ustawa stanowi, że sprawca nie popełnia przestępstwa;

    3) społeczna szkodliwość czynu jest znikoma;

    4) ustawa stanowi, że sprawca nie podlega karze;

    5) oskarżony zmarł;

    6) nastąpiło przedawnienie karalności;

    7) postępowanie karne co do tego samego czynu tej samej osoby zostało prawomocnie zakończone albo wcześniej wszczęte toczy się;

    8) sprawca nie podlega orzecznictwu polskich sądów karnych;

    9) brak skargi uprawnionego oskarżyciela;

    10) brak wymaganego zezwolenia na ściganie lub wniosku o ściganie pochodzącego od osoby uprawnionej, chyba że ustawa stanowi inaczej;

    11) zachodzi inna okoliczność wyłączająca ściganie.

____________________
*) Uznany za niezgodny z Konstytucją z dniem 19.07.2018 r. w zakresie, w jakim nie czyni aktu abolicji indywidualnej negatywną przesłanką prowadzenia postępowania karnego, na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17.07.2018 r. sygn. akt K 9/17 (Dz. U. poz. 1387).

§ 2. Do chwili otrzymania wniosku lub zezwolenia władzy, od których ustawa uzależnia ściganie, organy procesowe dokonują tylko czynności niecierpiących zwłoki w celu zabezpieczenia śladów i dowodów, a także czynności zmierzających do wyjaśnienia, czy wniosek będzie złożony lub zezwolenie będzie wydane.

§ 3. Niemożność przypisania winy sprawcy czynu nie wyłącza postępowania dotyczącego zastosowania środków zabezpieczających.

§ 4. Istnienie okoliczności określonych w § 1 pkt 4-6 nie wyłącza postępowania w przedmiocie przepadku, o którym mowa w art. 45a § 2 Kodeksu karnego i art. 43a Kodeksu karnego skarbowego.

Art. 18. § 1. Jeżeli czyn stanowi tylko wykroczenie, prokurator odmawiając wszczęcia postępowania lub umarzając je przekazuje sprawę Policji w celu wystąpienia z wnioskiem o ukaranie do właściwego sądu; prokurator może sam wystąpić z takim wnioskiem.

§ 2. Jeżeli sąd lub prokurator dopatruje się w czynie przewinienia dyscyplinarnego albo naruszenia obowiązków służbowych lub zasad współżycia społecznego, może odmawiając wszczęcia postępowania albo umarzając je, zwłaszcza z powodu znikomej szkodliwości społecznej czynu, przekazać sprawę innemu właściwemu organowi.

Art. 19. § 1. W razie stwierdzenia w postępowaniu karnym poważnego uchybienia w działaniu instytucji państwowej, samorządowej lub społecznej, zwłaszcza gdy sprzyja ono popełnieniu przestępstwa, sąd, a w postępowaniu przygotowawczym prokurator, zawiadamia o tym uchybieniu organ powołany do nadzoru nad daną jednostką organizacyjną, zaś w razie potrzeby także organ kontroli. Policja powiadamia prokuratora o ujawnionych przez siebie uchybieniach.

§ 2. Zawiadamiając o uchybieniu, sąd lub prokurator może zażądać nadesłania w wyznaczonym terminie wyjaśnień i podania środków podjętych w celu zapobieżenia takim uchybieniom w przyszłości.

§ 3. W razie nieudzielenia wyjaśnień w wyznaczonym terminie można nałożyć na kierownika organu zobowiązanego do wyjaśnień karę pieniężną w wysokości do 10.000 złotych.

§ 4. Na postanowienie o nałożeniu kary pieniężnej przysługuje zażalenie. Zażalenie na postanowienie prokuratora rozpoznaje sąd rejonowy, w którego okręgu toczy się postępowanie.

Art. 20. § 1. W razie rażącego naruszenia przez obrońcę lub pełnomocnika strony ich obowiązków procesowych sąd, a w postępowaniu przygotowawczym prokurator, zawiadamia o tym właściwą okręgową radę adwokacką lub radę okręgowej izby radców prawnych, żądając od dziekana właściwej rady nadesłania w wyznaczonym, nie krótszym niż 30 dni, terminie informacji o podjętych działaniach wynikających z zawiadomienia. Odpis zawiadomienia przesyła się Ministrowi Sprawiedliwości.

§ 1a. W razie nienadesłania w wyznaczonym terminie informacji, o których mowa w § 1, można nałożyć na dziekana właściwej rady karę pieniężną w wysokości do 10.000 złotych.

§ 1b. Na postanowienie o ukaraniu przysługuje zażalenie. Na postanowienie o ukaraniu wydane przez prokuratora w postępowaniu przygotowawczym zażalenie przysługuje do sądu rejonowego, w którego okręgu toczy się postępowanie.

§ 2. W razie rażącego naruszenia obowiązków procesowych przez oskarżyciela publicznego lub prowadzącego postępowanie przygotowawcze sąd zawiadamia o tym bezpośredniego przełożonego osoby, która dopuściła się uchybienia, żądając nadesłania w wyznaczonym, nie krótszym niż 14 dni, terminie informacji o podjętych działaniach wynikających z zawiadomienia; w stosunku do Policji oraz innych organów postępowania przygotowawczego uprawnienie takie przysługuje również prokuratorowi.

§ 2a. Odpis zawiadomienia, o którym mowa w § 2, sąd przesyła Prokuratorowi Generalnemu, jeżeli uchybienia dopuścił się prokurator, a w wypadku gdy uchybienia dopuścił się oskarżyciel publiczny niebędący prokuratorem - właściwemu organowi przełożonemu w stosunku do bezpośredniego przełożonego tego oskarżyciela.

Istniejące wersje czasowe art. 21
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
2019.01.01
zmieniony przez
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 21. § 1. O ukończeniu postępowania toczącego się z urzędu przeciw osobom zatrudnionym w instytucjach państwowych, samorządowych i społecznych, uczniom i słuchaczom szkół oraz żołnierzom należy bezzwłocznie zawiadomić przełożonych tych osób.

§ 2. Prokurator zawiadamia również o wszczęciu postępowania przeciw funkcjonariuszom publicznym. W odniesieniu do wszczęcia postępowania przeciw komornikom sądowym, asesorom komorniczym i aplikantom komorniczym prokurator zawiadamia Ministra Sprawiedliwości, prezesa sądu apelacyjnego oraz prezesa sądu rejonowego właściwych ze względu na siedzibę kancelarii komorniczej. Prokurator zawiadamia o wszczęciu postępowania przeciw innym osobom, o których mowa w § 1 - jeżeli wymaga tego ważny interes publiczny.

Istniejące wersje czasowe art. 22
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.04.27
zmieniony przez
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 22. § 1. Jeżeli zachodzi długotrwała przeszkoda uniemożliwiająca prowadzenie postępowania, a w szczególności jeżeli nie można ująć oskarżonego albo nie może on brać udziału w postępowaniu z powodu choroby psychicznej lub innej ciężkiej choroby, postępowanie zawiesza się na czas trwania przeszkody.

§ 2. Na postanowienie w przedmiocie zawieszenia postępowania przysługuje zażalenie.

§ 3. W czasie zawieszenia postępowania należy jednak dokonać odpowiednich czynności w celu zabezpieczenia dowodów przed ich utratą lub zniekształceniem.

§ 4. W razie istnienia podstaw określonych w art. 45a § 2 Kodeksu karnego lub art. 43a Kodeksu karnego skarbowego po uprawomocnieniu się postanowienia o zawieszeniu postępowania sąd orzeka w przedmiocie przepadku z urzędu, a w postępowaniu przygotowawczym - na wniosek prokuratora. Jeżeli oskarżony nie ma obrońcy, do udziału w postępowaniu dotyczącym przepadku wyznacza się obrońcę z urzędu.

§ 5. Na postanowienie w przedmiocie przepadku przysługuje zażalenie.

Art. 23. W sprawie o przestępstwo popełnione na szkodę małoletniego, we współdziałaniu z małoletnim lub w okolicznościach, które mogą świadczyć o demoralizacji małoletniego albo o gorszącym wpływie na niego, sąd, a w postępowaniu przygotowawczym prokurator, zawiadamia sąd rodzinny w celu rozważenia środków przewidzianych w przepisach o postępowaniu w sprawach nieletnich oraz w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym.

Istniejące wersje czasowe art. 23a
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2015.07.01
zmieniony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 23a. § 1. Sąd lub referendarz sądowy, a w postępowaniu przygotowawczym prokurator lub inny organ prowadzący to postępowanie, może z inicjatywy lub za zgodą oskarżonego i pokrzywdzonego skierować sprawę do instytucji lub osoby do tego uprawnionej w celu przeprowadzenia postępowania mediacyjnego między pokrzywdzonym i oskarżonym, o czym się ich poucza, informując o celach i zasadach postępowania mediacyjnego, w tym o treści art. 178a.

§ 2. Postępowanie mediacyjne nie powinno trwać dłużej niż miesiąc, a jego okresu nie wlicza się do czasu trwania postępowania przygotowawczego.

§ 3. Postępowania mediacyjnego nie może prowadzić osoba, co do której w sprawie zachodzą okoliczności określone w art. 40 i art. 41 § 1, czynny zawodowo sędzia, prokurator, asesor prokuratorski, a także aplikant wymienionych zawodów, ławnik, referendarz sądowy, asystent sędziego, asystent prokuratora oraz funkcjonariusz instytucji uprawnionej do ścigania przestępstw. Przepis art. 42 stosuje się odpowiednio.

§ 4. Udział oskarżonego i pokrzywdzonego w postępowaniu mediacyjnym jest dobrowolny. Zgodę na uczestniczenie w postępowaniu mediacyjnym odbiera organ kierujący sprawę do mediacji lub mediator, po wyjaśnieniu oskarżonemu i pokrzywdzonemu celów i zasad postępowania mediacyjnego i pouczeniu ich o możliwości cofnięcia tej zgody aż do zakończenia postępowania mediacyjnego.

§ 5. Mediatorowi udostępnia się akta sprawy w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia postępowania mediacyjnego.

§ 6. Instytucja lub osoba do tego uprawniona sporządza, po przeprowadzeniu postępowania mediacyjnego, sprawozdanie z jego wyników. Do sprawozdania załącza się ugodę podpisaną przez oskarżonego, pokrzywdzonego i mediatora, jeżeli została zawarta.

§ 7. Postępowanie mediacyjne prowadzi się w sposób bezstronny i poufny.

§ 8. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowy tryb przeprowadzania postępowania mediacyjnego, warunki, jakim powinny odpowiadać instytucje i osoby uprawnione do jego przeprowadzenia, sposób ich powoływania i odwoływania, zakres i warunki udostępniania im akt sprawy oraz formę i zakres sprawozdania z wyników postępowania mediacyjnego, mając na uwadze potrzebę skutecznego przeprowadzenia tego postępowania.

Istniejące wersje czasowe art. 23b
2015.07.01
dodany przez
2016.04.15
uchylony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 23b. (uchylony)

Dział II

Sąd

Rozdział 1

Właściwość i skład sądu

Art. 24. § 1. Sąd rejonowy orzeka w pierwszej instancji we wszystkich sprawach, z wyjątkiem spraw przekazanych ustawą do właściwości innego sądu.

§ 2. Sąd rejonowy rozpoznaje ponadto środki odwoławcze w wypadkach wskazanych w ustawie.

Istniejące wersje czasowe art. 25
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2010.04.19
zmieniony przez
2010.09.08
zmieniony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.07.13
zmieniony przez
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 25. § 1. Sąd okręgowy orzeka w pierwszej instancji w sprawach o następujące przestępstwa:

    1) o zbrodnie określone w Kodeksie karnym oraz w ustawach szczególnych;

    2) o występki określone w rozdziałach XVI i XVII oraz w art. 140-142, art. 148 § 4, art. 149, art. 150 § 1, art. 151-154, art. 158 § 3, art. 163 § 3 i 4, art. 165 § 1, 3 i 4, art. 166 § 1, art. 173 § 3 i 4, art. 185 § 2, art. 189a § 2, art. 210 § 2, art. 211a, art. 252 § 3, art. 258 § 1-3, art. 265 § 1 i 2, art. 269, art. 278 § 1 i 2 w zw. z art. 294, art. 284 § 1 i 2 w zw. z art. 294, art. 286 § 1 w zw. z art. 294, art. 287 § 1 w zw. z art. 294, art. 296 § 3 oraz art. 299 Kodeksu karnego;

    3) o występki, które z mocy przepisu szczególnego należą do właściwości sądu okręgowego.

§ 2. Sąd apelacyjny, na wniosek sądu rejonowego, może przekazać do rozpoznania sądowi okręgowemu, jako sądowi pierwszej instancji, sprawę o każde przestępstwo, ze względu na szczególną wagę lub zawiłość sprawy.

§ 3. Sąd okręgowy rozpoznaje ponadto środki odwoławcze od orzeczeń i zarządzeń wydanych w pierwszej instancji w sądzie rejonowym oraz inne sprawy przekazane mu przez ustawę.

Art. 26. Sąd apelacyjny rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń i zarządzeń wydanych w pierwszej instancji w sądzie okręgowym oraz inne sprawy przekazane mu przez ustawę.

Art. 27. Sąd Najwyższy rozpoznaje kasacje oraz środki odwoławcze i inne sprawy w wypadkach określonych w ustawie.

Istniejące wersje czasowe art. 28
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2015.07.01
zmieniony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 28. § 1. Na rozprawie głównej sąd orzeka w składzie jednego sędziego, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Sędzia ma prawa i obowiązki przewodniczącego.

§ 2. W sprawach o zbrodnie sąd orzeka w składzie jednego sędziego i dwóch ławników.

§ 3. Ze względu na szczególną zawiłość sprawy lub jej wagę sąd pierwszej instancji może postanowić o jej rozpoznaniu w składzie trzech sędziów albo jednego sędziego i dwóch ławników.

§ 4. W sprawach o przestępstwa, za które ustawa przewiduje karę dożywotniego pozbawienia wolności, sąd orzeka w składzie dwóch sędziów i trzech ławników.

Art. 29. § 1. Na rozprawie apelacyjnej i kasacyjnej sąd orzeka w składzie trzech sędziów, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

§ 2. Apelację lub kasację od wyroku orzekającego karę dożywotniego pozbawienia wolności rozpoznaje sąd w składzie pięciu sędziów.

Istniejące wersje czasowe art. 30
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2015.07.01
zmieniony przez
2016.04.15
zmieniony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 30. § 1. Na posiedzeniu sąd orzeka jednoosobowo, chyba że ustawa stanowi inaczej albo ze względu na szczególną zawiłość sprawy lub jej wagę prezes sądu zarządzi jej rozpoznanie w składzie trzech sędziów.

§ 2. Sąd odwoławczy na posiedzeniu orzeka jednoosobowo, a w składzie trzech sędziów wówczas, gdy zaskarżone orzeczenie wydano w składzie innym niż jednoosobowy albo ze względu na szczególną zawiłość sprawy lub jej wagę prezes sądu zarządzi jej rozpoznanie w składzie trzech sędziów, chyba że ustawa stanowi inaczej.

Art. 31. § 1. Miejscowo właściwy do rozpoznania sprawy jest sąd, w którego okręgu popełniono przestępstwo.

§ 2. Jeżeli przestępstwo popełniono na polskim statku wodnym lub powietrznym, a § 1 nie może mieć zastosowania, właściwy jest sąd macierzystego portu statku.

§ 3. Jeżeli przestępstwo popełniono w okręgu kilku sądów, właściwy jest ten sąd, w którego okręgu najpierw wszczęto postępowanie przygotowawcze.

Art. 32. § 1. Jeżeli nie można ustalić miejsca popełnienia przestępstwa, właściwy jest sąd, w którego okręgu:

    1) ujawniono przestępstwo,

    2) ujęto oskarżonego,

    3) oskarżony przed popełnieniem przestępstwa stale mieszkał lub czasowo przebywał

- zależnie od tego, gdzie najpierw wszczęto postępowanie przygotowawcze.

§ 2. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio, jeżeli przestępstwo popełniono za granicą.

§ 3. Jeżeli nie można ustalić właściwości miejscowej sądu według przepisów poprzedzających, sprawę rozpoznaje sąd właściwy dla dzielnicy Śródmieście miasta stołecznego Warszawy.

Art. 33. § 1. Jeżeli tę samą osobę oskarżono o kilka przestępstw, a sprawy należą do właściwości różnych sądów tego samego rzędu, właściwy jest sąd, w którego okręgu najpierw wszczęto postępowanie przygotowawcze.

§ 2. Jeżeli sprawy należą do właściwości sądów różnego rzędu, sprawę rozpoznaje sąd wyższego rzędu.

Art. 34. § 1. Sąd właściwy dla sprawców przestępstw jest również właściwy dla pomocników, podżegaczy oraz innych osób, których przestępstwo pozostaje w ścisłym związku z przestępstwem sprawcy, jeżeli postępowanie przeciwko nim toczy się jednocześnie.

§ 2. Sprawy osób wymienionych w § 1 powinny być połączone we wspólnym postępowaniu; przepis art. 33 stosuje się odpowiednio.

§ 3. Jeżeli zachodzą okoliczności utrudniające łączne rozpoznanie spraw, o których mowa w § 1 i 2, można wyłączyć i odrębnie rozpoznać sprawę poszczególnych osób lub o poszczególne czyny; sprawa wyłączona podlega rozpoznaniu przez sąd właściwy według zasad ogólnych.

Art. 35. § 1. Sąd bada z urzędu swą właściwość, a w razie stwierdzenia swej niewłaściwości przekazuje sprawę właściwemu sądowi lub innemu organowi.

§ 2. Jeżeli sąd na rozprawie głównej stwierdza, że nie jest właściwy miejscowo lub że właściwy jest sąd niższego rzędu, może przekazać sprawę innemu sądowi jedynie wtedy, gdy powstaje konieczność odroczenia rozprawy.

§ 3. Na postanowienie w kwestii właściwości przysługuje zażalenie.

Art. 36. Sąd wyższego rzędu nad sądem właściwym może przekazać sprawę innemu sądowi równorzędnemu, jeżeli większość osób, które należy wezwać na rozprawę, zamieszkuje blisko tego sądu, a z dala od sądu właściwego.

Art. 37. Sąd Najwyższy może z inicjatywy właściwego sądu przekazać sprawę do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, jeżeli wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości.

Art. 38. § 1. Spór o właściwość między sądami równorzędnymi rozstrzyga ostatecznie sąd wyższego rzędu nad sądem, który pierwszy wszczął spór.

§ 2. W czasie trwania sporu każdy z tych sądów przedsiębierze czynności niecierpiące zwłoki.

Art. 39. Jeżeli sąd wojskowy przekaże sprawę sądowi powszechnemu lub nie przyjmie sprawy przekazanej mu przez sąd powszechny, sprawę rozpoznaje sąd powszechny.

Rozdział 2

Wyłączenie sędziego

Istniejące wersje czasowe art. 40
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.04.03
zmieniony przez
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 40. § 1. Sędzia jest z mocy prawa wyłączony od udziału w sprawie, jeżeli:

    1) sprawa dotyczy tego sędziego bezpośrednio;

    2) jest małżonkiem strony lub pokrzywdzonego albo ich obrońcy, pełnomocnika lub przedstawiciela ustawowego albo pozostaje we wspólnym pożyciu z jedną z tych osób;

    3) jest krewnym lub powinowatym w linii prostej, a w linii bocznej aż do stopnia pomiędzy dziećmi rodzeństwa osób wymienionych w pkt 2 albo jest związany z jedną z tych osób węzłem przysposobienia, opieki lub kurateli;

    4) był świadkiem czynu, o który sprawa się toczy, albo w tej samej sprawie był przesłuchany w charakterze świadka lub występował jako biegły;

    5) brał udział w sprawie jako prokurator, obrońca, pełnomocnik, przedstawiciel ustawowy strony, albo prowadził postępowanie przygotowawcze;

    6) brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia lub wydał zaskarżone zarządzenie;

    7) brał udział w wydaniu orzeczenia, które zostało uchylone;

    8) (uchylony)

    9) brał udział w wydaniu orzeczenia, co do którego wniesiono sprzeciw;

    10) prowadził mediację.

§ 2. Powody wyłączenia trwają mimo ustania uzasadniającego je małżeństwa, wspólnego pożycia, przysposobienia, opieki lub kurateli.

§ 3. Sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego wnioskiem o wznowienie, zaskarżonego w trybie kasacji lub objętego skargą nadzwyczajną, nie może orzekać co do tego wniosku, kasacji lub skargi.

Art. 41. § 1. Sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.

§ 2. Wniosek o wyłączenie sędziego, zgłoszony na podstawie § 1 po rozpoczęciu przewodu sądowego, pozostawia się bez rozpoznania, chyba że przyczyna wyłączenia powstała lub stała się stronie wiadoma dopiero po rozpoczęciu przewodu.

Istniejące wersje czasowe art. 41a
2016.04.15
dodany przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 41a. Wniosek o wyłączenie sędziego oparty na tych samych podstawach faktycznych co wniosek wcześniej rozpoznany pozostawia się bez rozpoznania; przepisu art. 42 § 3 nie stosuje się.

Istniejące wersje czasowe art. 42
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2016.04.15
zmieniony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 42. § 1. Wyłączenie następuje na żądanie sędziego, z urzędu albo na wniosek strony.

§ 2. Jeżeli sędzia uznaje, że zachodzi przyczyna wyłączająca go z mocy art. 40, wyłącza się, składając oświadczenie na piśmie do akt, a na jego miejsce wstępuje inny sędzia.

§ 3. Sędzia, co do którego zgłoszono wniosek o wyłączenie na podstawie art. 41, może złożyć do akt stosowne oświadczenie na piśmie. Wniosek rozpoznaje się niezwłocznie. Z chwilą wyłączenia sędziego czynności procesowe dokonane z jego udziałem po złożeniu wniosku stają się bezskuteczne.

§ 4. Poza wypadkiem określonym w § 2 o wyłączeniu orzeka sąd, przed którym toczy się postępowanie; w składzie orzekającym w kwestii wyłączenia nie może brać udziału sędzia, którego dotyczy wyłączenie. W razie niemożności utworzenia takiego składu sądu, w kwestii wyłączenia orzeka sąd wyższego rzędu.

Art. 43. Jeżeli z powodu wyłączenia sędziów rozpoznanie sprawy w danym sądzie jest niemożliwe, sąd wyższego rzędu przekazuje sprawę innemu sądowi równorzędnemu.

Istniejące wersje czasowe art. 44
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2015.07.01
zmieniony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 44. Przepisy niniejszego rozdziału stosuje się odpowiednio do referendarzy sądowych i ławników. O wyłączeniu referendarza orzeka sąd w składzie jednego sędziego.

Istniejące wersje czasowe działu III
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.04.27
zmieniony przez
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Dział III

 Strony, obrońcy, pełnomocnicy, przedstawiciel społeczny, podmiot zobowiązany, właściciel przedsiębiorstwa zagrożonego przepadkiem

Rozdział 3

Oskarżyciel publiczny

Istniejące wersje czasowe art. 45
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2010.03.31
zmieniony przez
2016.03.04
zmieniony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 45. § 1. Oskarżycielem publicznym przed wszystkimi sądami jest prokurator.

§ 1a. W wypadkach określonych w ustawie czynności procesowe wykonuje prokurator bezpośrednio przełożony lub prokurator nadrzędny.

§ 1b. (uchylony)

§ 1c. (uchylony)

§ 2. Inny organ państwowy może być oskarżycielem publicznym z mocy szczególnych przepisów ustawy, określających zakres jego działania.

Istniejące wersje czasowe art. 46
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2016.04.15
zmieniony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 46. § 1. W sprawach o przestępstwa ścigane z oskarżenia publicznego udział oskarżyciela publicznego w rozprawie jest obowiązkowy, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

§ 2. Jeżeli postępowanie przygotowawcze zakończyło się w formie dochodzenia, niestawiennictwo oskarżyciela publicznego na rozprawie nie tamuje jej toku. Przewodniczący lub sąd mogą uznać obecność oskarżyciela publicznego za obowiązkową.

Istniejące wersje czasowe art. 47
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2016.04.15
zmieniony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 47. § 1. Przepisy art. 40 § 1 pkt 1-4, 6 i 10, § 2 oraz art. 41, art. 41a i art. 42 stosuje się odpowiednio do prokuratora, innych osób prowadzących postępowanie przygotowawcze oraz innych oskarżycieli publicznych.

§ 2. Osoby wymienione w § 1 ulegają również wyłączeniu, jeżeli brały udział w sprawie jako obrońca, pełnomocnik, przedstawiciel społeczny albo przedstawiciel ustawowy strony.

Art. 48. § 1. O wyłączeniu prowadzącego lub nadzorującego postępowanie przygotowawcze oraz oskarżyciela publicznego orzeka prokurator nadzorujący postępowanie lub bezpośrednio przełożony.

§ 2. Czynności dokonane przez osobę podlegającą wyłączeniu, zanim ono nastąpiło, nie są z tej przyczyny bezskuteczne; jednakże czynność dowodową należy na żądanie strony, w miarę możności, powtórzyć.

Rozdział 4

Pokrzywdzony

Istniejące wersje czasowe art. 49
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2015.07.01
zmieniony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 49. § 1. Pokrzywdzonym jest osoba fizyczna lub prawna, której dobro prawne zostało bezpośrednio naruszone lub zagrożone przez przestępstwo.

§ 2. Pokrzywdzonym może być także niemająca osobowości prawnej:

    1) instytucja państwowa lub samorządowa;

    2) inna jednostka organizacyjna, której odrębne przepisy przyznają zdolność prawną.

§ 3. Za pokrzywdzonego uważa się zakład ubezpieczeń w zakresie, w jakim pokrył szkodę wyrządzoną pokrzywdzonemu przez przestępstwo lub jest zobowiązany do jej pokrycia.

§ 3a. W sprawach o przestępstwa przeciwko prawom osób wykonujących pracę zarobkową, o których mowa w art. 218-221 oraz w art. 225 § 2 Kodeksu karnego, organy Państwowej Inspekcji Pracy mogą wykonywać prawa pokrzywdzonego, jeżeli w zakresie swego działania ujawniły przestępstwo lub wystąpiły o wszczęcie postępowania.

§ 4. W sprawach o przestępstwa, którymi wyrządzono szkodę w mieniu instytucji lub jednostki organizacyjnej, o której mowa w § 2, jeżeli nie działa organ pokrzywdzonej instytucji lub jednostki organizacyjnej, prawa pokrzywdzonego mogą wykonywać organy kontroli państwowej, które w zakresie swojego działania ujawniły przestępstwo lub wystąpiły o wszczęcie postępowania.

Istniejące wersje czasowe art. 49a
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2015.07.01
zmieniony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 49a. Pokrzywdzony, a także prokurator, może aż do zamknięcia przewodu sądowego na rozprawie głównej złożyć wniosek, o którym mowa w art. 46 § 1 Kodeksu karnego.

Istniejące wersje czasowe art. 50
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2016.04.15
zmieniony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 50. W postępowaniu sądowym z uprawnień pokrzywdzonego określonych w art. 53 nie może korzystać osoba występująca w tej samej sprawie w charakterze oskarżonego, z wyjątkiem przewidzianym w art. 497 i art. 498 § 3.

Art. 51. § 1. Za pokrzywdzonego, który nie jest osobą fizyczną, czynności procesowych dokonuje organ uprawniony do działania w jego imieniu.

§ 2. Jeżeli pokrzywdzonym jest małoletni albo ubezwłasnowolniony całkowicie lub częściowo, prawa jego wykonuje przedstawiciel ustawowy albo osoba, pod której stałą pieczą pokrzywdzony pozostaje.

§ 3. Jeżeli pokrzywdzonym jest osoba nieporadna, w szczególności ze względu na wiek lub stan zdrowia, jego prawa może wykonywać osoba, pod której pieczą pokrzywdzony pozostaje.

Istniejące wersje czasowe art. 52
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2015.04.08
zmieniony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 52. § 1. W razie śmierci pokrzywdzonego prawa, które by mu przysługiwały, mogą wykonywać osoby najbliższe lub osoby pozostające na jego utrzymaniu, a w wypadku ich braku lub nieujawnienia - prokurator, działając z urzędu.

§ 2. W przypadku gdy organ prowadzący postępowanie dysponuje informacjami o osobach najbliższych dla pokrzywdzonego lub osobach pozostających na jego utrzymaniu, poucza o przysługujących uprawnieniach co najmniej jedną z nich.

Rozdział 5

Oskarżyciel posiłkowy

Art. 53. W sprawach o przestępstwa ścigane z oskarżenia publicznego pokrzywdzony może działać jako strona w charakterze oskarżyciela posiłkowego obok oskarżyciela publicznego lub zamiast niego.

Istniejące wersje czasowe art. 54
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2015.07.01
zmieniony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 54. § 1. Jeżeli akt oskarżenia wniósł oskarżyciel publiczny, pokrzywdzony może aż do czasu rozpoczęcia przewodu sądowego na rozprawie głównej złożyć oświadczenie, że będzie działał w charakterze oskarżyciela posiłkowego.

§ 2. Cofnięcie aktu oskarżenia przez oskarżyciela publicznego nie pozbawia uprawnień oskarżyciela posiłkowego. Pokrzywdzony, który uprzednio nie korzystał z uprawnień oskarżyciela posiłkowego, może w terminie 14 dni od powiadomienia go o cofnięciu przez oskarżyciela publicznego aktu oskarżenia oświadczyć, że przystępuje do postępowania jako oskarżyciel posiłkowy.

Istniejące wersje czasowe art. 55
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2010.06.08
zmieniony przez
2015.07.01
zmieniony przez
2016.04.15
zmieniony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 55. § 1. W razie powtórnego wydania postanowienia o odmowie wszczęcia lub o umorzeniu postępowania w wypadku, o którym mowa w art. 330 § 2, pokrzywdzony może w terminie miesiąca od doręczenia mu zawiadomienia o postanowieniu wnieść akt oskarżenia do sądu, dołączając po jednym odpisie dla każdego oskarżonego oraz dla prokuratora. Przepis art. 488 § 2 stosuje się odpowiednio. Przepisów art. 339 § 3 pkt 3a i art. 396a nie stosuje się.

§ 2. Akt oskarżenia wniesiony przez pokrzywdzonego powinien być sporządzony i podpisany przez pełnomocnika, z zachowaniem warunków określonych w art. 332 i art. 333 § 1.

§ 3. Inny pokrzywdzony tym samym czynem może aż do rozpoczęcia przewodu sądowego na rozprawie głównej przyłączyć się do postępowania.

§ 4. Do sprawy wszczętej na podstawie aktu oskarżenia wniesionego przez oskarżyciela posiłkowego może w każdym czasie wstąpić prokurator, stając się oskarżycielem publicznym. Postępowanie toczy się wówczas z oskarżenia publicznego, a pokrzywdzony, który wniósł akt oskarżenia, korzysta z praw oskarżyciela posiłkowego, o którym mowa w art. 54. Cofnięcie aktu oskarżenia przez oskarżyciela publicznego jest dopuszczalne jedynie za zgodną pokrzywdzonego, który wniósł akt oskarżenia.

Istniejące wersje czasowe art. 56
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2015.07.01
zmieniony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 56. § 1. Sąd może ograniczyć liczbę oskarżycieli posiłkowych występujących w sprawie, jeżeli jest to konieczne dla zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania. Sąd orzeka, że oskarżyciel posiłkowy nie może brać udziału w postępowaniu, gdy bierze w nim już udział określona przez sąd liczba oskarżycieli.

§ 2. Sąd orzeka także, iż oskarżyciel posiłkowy nie może brać udziału w postępowaniu, jeżeli stwierdzi, że nie jest on osobą uprawnioną lub jego akt oskarżenia albo oświadczenie o przystąpieniu do postępowania zostało złożone po terminie.

§ 3.*)**) Na postanowienie sądu wydane na podstawie § 1, a także na postanowienie sądu wydane na podstawie § 2, jeżeli dotyczy oskarżyciela posiłkowego określonego w art. 54 § 1 lub art. 55 § 3, zażalenie nie przysługuje.

__________________
*) Utracił moc z dniem 18 maja 2018 r. w zakresie, w jakim wyłącza dopuszczalność zaskarżenia zażaleniem postanowienia wydanego na podstawie art. 56 § 2 ustawy - Kodeks postępowania karnego odnoszącego się do oskarżyciela posiłkowego, na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 maja 2018 r. sygn. akt K 12/15 (Dz. U. poz. 942).
**)Uwaga od redakcji: na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1937), z dniem 9.10.2018 r. art. 56 § 3 ustawy z dnia 6.06.1997 r. - Kodeks postępowania karnego (Dz. U. nr 89, poz. 555, ze zm.), w brzmieniu obowiązującym do 30.06.2015 r., tj. do dnia poprzedzającego wejście w życie art. 1 pkt 13 ustawy z dnia 27.09.2013 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1247), w zakresie wyłączającym dopuszczalność zaskarżenia zażaleniem postanowienia wydanego na podstawie art. 56 § 2 ustawy - Kodeks postępowania karnego odnoszącego się do oskarżyciela posiłkowego ubocznego, został uznany za niezgodny z art. 78 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

§ 4. Oskarżyciel posiłkowy, który nie bierze udziału w postępowaniu z przyczyn określonych w § 1, może przedstawić sądowi na piśmie swoje stanowisko w terminie 7 dni od daty doręczenia postanowienia.

Istniejące wersje czasowe art. 56a
2015.04.08
dodany przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 56a. Oskarżycielowi posiłkowemu, który nie włada w wystarczającym stopniu językiem polskim, orzeczenie podlegające zaskarżeniu lub kończące postępowanie doręcza się wraz z tłumaczeniem; za zgodą oskarżyciela posiłkowego można poprzestać na ogłoszeniu przetłumaczonego orzeczenia kończącego postępowanie, jeżeli nie podlega ono zaskarżeniu.

Istniejące wersje czasowe art. 57
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2015.07.01
zmieniony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 57. § 1. W razie odstąpienia oskarżyciela posiłkowego od oskarżenia nie może on ponownie przyłączyć się do postępowania.

§ 2. O odstąpieniu oskarżyciela posiłkowego od oskarżenia w sprawie, w której oskarżyciel publiczny nie bierze udziału, sąd zawiadamia prokuratora. Nieprzystąpienie przez niego do oskarżenia w terminie 14 dni od doręczenia zawiadomienia powoduje umorzenie postępowania. Postanowienie o umorzeniu postępowania może wydać także referendarz sądowy.

Istniejące wersje czasowe art. 58
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2015.04.08
zmieniony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 58. § 1. Śmierć oskarżyciela posiłkowego nie tamuje biegu postępowania; osoby najbliższe lub osoby pozostające na jego utrzymaniu mogą przystąpić do postępowania w charakterze oskarżyciela posiłkowego w każdym stadium postępowania.

§ 2. W razie śmierci oskarżyciela posiłkowego, który samodzielnie popierał oskarżenie, stosuje się odpowiednio art. 61.

Rozdział 6

Oskarżyciel prywatny

Art. 59. § 1. Pokrzywdzony może jako oskarżyciel prywatny wnosić i popierać oskarżenie o przestępstwa ścigane z oskarżenia prywatnego.

§ 2. Inny pokrzywdzony tym samym czynem może aż do rozpoczęcia przewodu sądowego na rozprawie głównej przyłączyć się do toczącego się postępowania.

Istniejące wersje czasowe art. 60
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2015.07.01
zmieniony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 60. § 1. W sprawach o przestępstwa ścigane z oskarżenia prywatnego prokurator wszczyna postępowanie albo wstępuje do postępowania już wszczętego, jeżeli wymaga tego interes społeczny.

§ 2. Postępowanie toczy się wówczas z urzędu, a pokrzywdzony, który przedtem wniósł oskarżenie prywatne, korzysta z praw oskarżyciela posiłkowego; do pokrzywdzonego, który przedtem nie wniósł oskarżenia prywatnego, stosuje się art. 54, 55 § 3 i art. 58.

§ 3. Jeżeli prokurator, który wstąpił do postępowania, odstąpił potem od oskarżenia, pokrzywdzony powraca w dalszym postępowaniu do praw oskarżyciela prywatnego.

§ 4. Pokrzywdzony, który nie wniósł oskarżenia, może w terminie zawitym 14 dni od daty powiadomienia go o odstąpieniu prokuratora od oskarżenia złożyć akt oskarżenia lub oświadczenie, że podtrzymuje oskarżenie jako prywatne, a jeżeli takiego oświadczenia nie złoży, sąd lub referendarz sądowy umarza postępowanie.

Istniejące wersje czasowe art. 60a
2015.04.08
dodany przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 60a. Oskarżycielowi prywatnemu, który nie włada w wystarczającym stopniu językiem polskim, orzeczenie podlegające zaskarżeniu lub kończące postępowanie doręcza się wraz z tłumaczeniem; za zgodą oskarżyciela prywatnego można poprzestać na ogłoszeniu przetłumaczonego orzeczenia kończącego postępowanie, jeżeli nie podlega ono zaskarżeniu.

Istniejące wersje czasowe art. 61
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2015.04.08
zmieniony przez
2015.07.01
zmieniony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 61. § 1. W razie śmierci oskarżyciela prywatnego postępowanie zawiesza się, a osoby najbliższe lub osoby pozostające na utrzymaniu zmarłego mogą wstąpić w jego prawa. Postanowienie o zawieszeniu postępowania może wydać także referendarz sądowy.

§ 2. Jeżeli w terminie zawitym 3 miesięcy od dnia śmierci oskarżyciela prywatnego osoba uprawniona nie wstąpi w prawa zmarłego, sąd lub referendarz sądowy umarza postępowanie.

Istniejące wersje czasowe rozdziału 7
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2015.07.01
uchylony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Rozdział 7

 (uchylony)

Istniejące wersje czasowe art. 62
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2015.07.01
uchylony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 62. (uchylony)

Istniejące wersje czasowe art. 63
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2015.07.01
uchylony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 63. (uchylony)

Istniejące wersje czasowe art. 64
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2015.07.01
uchylony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 64. (uchylony)

Istniejące wersje czasowe art. 65
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2015.07.01
uchylony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 65. (uchylony)

Istniejące wersje czasowe art. 66
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2015.07.01
uchylony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 66. (uchylony)

Istniejące wersje czasowe art. 67
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2015.07.01
uchylony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 67. (uchylony)

Istniejące wersje czasowe art. 68
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2015.07.01
uchylony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 68. (uchylony)

Istniejące wersje czasowe art. 69
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2015.07.01
uchylony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 69. (uchylony)

Istniejące wersje czasowe art. 69a
2009.07.01
dodany przez
2015.07.01
uchylony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 69a. (uchylony)

Istniejące wersje czasowe art. 70
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2015.07.01
uchylony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 70. (uchylony)

Rozdział 8

Oskarżony

Istniejące wersje czasowe art. 71
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2016.04.15
zmieniony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 71. § 1. Za podejrzanego uważa się osobę, co do której wydano postanowienie o przedstawieniu zarzutów albo której bez wydania takiego postanowienia postawiono zarzut w związku z przystąpieniem do przesłuchania w charakterze podejrzanego.

§ 2. Za oskarżonego uważa się osobę, przeciwko której wniesiono oskarżenie do sądu, a także osobę, co do której prokurator złożył wniosek wskazany w art. 335 § 1 lub wniosek o warunkowe umorzenie postępowania.

§ 3. Jeżeli kodeks niniejszy używa w znaczeniu ogólnym określenia "oskarżony", odpowiednie przepisy mają zastosowanie także do podejrzanego.

Istniejące wersje czasowe art. 72
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2013.11.09
zmieniony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 72. § 1. Oskarżony ma prawo do korzystania z bezpłatnej pomocy tłumacza, jeżeli nie włada w wystarczającym stopniu językiem polskim.

§ 2. Tłumacza należy wezwać do czynności z udziałem oskarżonego, o którym mowa w § 1. Na wniosek oskarżonego lub jego obrońcy tłumacza należy wezwać również w celu porozumienia się oskarżonego z obrońcą w związku z czynnością, do udziału w której oskarżony jest uprawniony.

§ 3. Oskarżonemu, o którym mowa w § 1, postanowienie o przedstawieniu, uzupełnieniu lub zmianie zarzutów, akt oskarżenia oraz orzeczenie podlegające zaskarżeniu lub kończące postępowanie doręcza się wraz z tłumaczeniem; za zgodą oskarżonego można poprzestać na ogłoszeniu przetłumaczonego orzeczenia kończącego postępowanie, jeżeli nie podlega ono zaskarżeniu.

Istniejące wersje czasowe art. 73
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2013.11.20
zmieniony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 73. § 1. Oskarżony tymczasowo aresztowany może porozumiewać się ze swym obrońcą podczas nieobecności innych osób oraz korespondencyjnie.

§ 2. W postępowaniu przygotowawczym prokurator, udzielając zezwolenia na porozumiewanie się, może zastrzec w szczególnie uzasadnionych wypadkach, jeżeli wymaga tego dobro postępowania przygotowawczego, że będzie przy tym obecny sam lub osoba przez niego upoważniona.

§ 3. Jeżeli wymaga tego dobro postępowania przygotowawczego, prokurator, w szczególnie uzasadnionych wypadkach, może również zastrzec kontrolę korespondencji podejrzanego z obrońcą.

§ 4. Zastrzeżenia, o których mowa w § 2 i 3, nie mogą być utrzymywane ani dokonane po upływie 14 dni od dnia tymczasowego aresztowania podejrzanego.

Istniejące wersje czasowe art. 74
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2013.11.09
zmieniony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 74. § 1. Oskarżony nie ma obowiązku dowodzenia swej niewinności ani obowiązku dostarczania dowodów na swoją niekorzyść.

§ 2. Oskarżony jest jednak obowiązany poddać się:

    1) oględzinom zewnętrznym ciała oraz innym badaniom niepołączonym z naruszeniem integralności ciała; wolno także w szczególności od oskarżonego pobrać odciski, fotografować go oraz okazać w celach rozpoznawczych innym osobom;

    2) badaniom psychologicznym i psychiatrycznym oraz badaniom połączonym z dokonaniem zabiegów na jego ciele, z wyjątkiem chirurgicznych, pod warunkiem że dokonywane są przez uprawnionego do tego pracownika służby zdrowia z zachowaniem wskazań wiedzy lekarskiej i nie zagrażają zdrowiu oskarżonego, jeżeli przeprowadzenie tych badań jest nieodzowne; w szczególności oskarżony jest obowiązany przy zachowaniu tych warunków poddać się pobraniu krwi, włosów lub wydzielin organizmu, z zastrzeżeniem pkt 3;

    3) pobraniu przez funkcjonariusza Policji wymazu ze śluzówki policzków, jeżeli jest to nieodzowne i nie zachodzi obawa, że zagrażałoby to zdrowiu oskarżonego lub innych osób.

§ 3. W stosunku do osoby podejrzanej można dokonać badań lub czynności, o których mowa w § 2 pkt 1, a także, przy zachowaniu wymagań określonych w § 2 pkt 2 lub 3, pobrać krew, włosy, wymaz ze śluzówki policzków lub inne wydzieliny organizmu.

§ 3a. Oskarżonego lub osobę podejrzaną wzywa się do poddania się obowiązkom wynikającym z § 2 i 3. W razie odmowy poddania się tym obowiązkom oskarżonego lub osobę podejrzaną można zatrzymać i przymusowo doprowadzić, a także stosować wobec nich siłę fizyczną lub środki techniczne służące obezwładnieniu, w zakresie niezbędnym do wykonania danej czynności.

§ 4. Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe warunki i sposób poddawania oskarżonego oraz osoby podejrzanej badaniom, a także wykonywania z ich udziałem czynności, o których mowa w § 2 pkt 1 i 3 oraz § 3, mając na uwadze, aby gromadzenie, utrwalanie i analiza materiału dowodowego były dokonywane zgodnie z aktualną wiedzą w zakresie kryminalistyki i medycyny sądowej.

Istniejące wersje czasowe art. 75
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2015.07.01
zmieniony przez
2016.04.15
zmieniony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 75. § 1. Oskarżony jest obowiązany zawiadamiać organ prowadzący postępowanie o każdej zmianie miejsca swojego zamieszkania lub pobytu trwającego dłużej niż 7 dni, w tym także z powodu pozbawienia wolności w innej sprawie, jak również o każdej zmianie danych umożliwiających kontaktowanie się, wskazanych w art. 213 § 1, o których wie, że są znane organowi prowadzącemu postępowanie. Oskarżony jest obowiązany ponadto stawić się na każde wezwanie w toku postępowania karnego. O powyższych obowiązkach należy oskarżonego uprzedzić przy pierwszym przesłuchaniu.

§ 2. W razie nieusprawiedliwionego niestawiennictwa oskarżonego można zatrzymać go i sprowadzić przymusowo.

§ 3. Przepisy art. 246 stosuje się odpowiednio. Zażalenie na postanowienie sądu rozpoznaje ten sam sąd w składzie trzech sędziów.

Art. 76. Jeżeli oskarżony jest nieletni lub ubezwłasnowolniony, jego przedstawiciel ustawowy lub osoba, pod której pieczą oskarżony pozostaje, może podejmować na jego korzyść wszelkie czynności procesowe, a przede wszystkim wnosić środki zaskarżenia, składać wnioski oraz ustanowić obrońcę.

Art. 77. Oskarżony może mieć jednocześnie nie więcej niż trzech obrońców.

Istniejące wersje czasowe art. 78
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2015.07.01
zmieniony przez
2015.09.17
zmieniony przez
2016.04.15
zmieniony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
2019.01.01
zmieniony przez
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 78. § 1. Oskarżony, który nie ma obrońcy z wyboru, może żądać, aby mu wyznaczono obrońcę z urzędu, jeżeli w sposób należyty wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów obrony bez uszczerbku dla niezbędnego utrzymania siebie i rodziny. Podstawą odmowy wyznaczenia obrońcy z urzędu nie może być skorzystanie przez oskarżonego z nieodpłatnej pomocy prawnej lub nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego, o których mowa w ustawie z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej (Dz. U. z 2017 r. poz. 2030 oraz z 2018 r. poz. 1467).

§ 1a. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio, jeżeli oskarżony żąda wyznaczenia obrońcy z urzędu w celu dokonania określonej czynności procesowej.

§ 2. Sąd może cofnąć wyznaczenie obrońcy, jeżeli okaże się, że nie istnieją okoliczności, na podstawie których go wyznaczono. Na postanowienie o cofnięciu wyznaczenia obrońcy przysługuje zażalenie do innego równorzędnego składu tego sądu.

Istniejące wersje czasowe art. 79
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2015.07.01
zmieniony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 79. § 1. W postępowaniu karnym oskarżony musi mieć obrońcę, jeżeli:

    1) nie ukończył 18 lat;

    2) jest głuchy, niemy lub niewidomy;

    3) zachodzi uzasadniona wątpliwość, czy jego zdolność rozpoznania znaczenia czynu lub kierowania swoim postępowaniem nie była w czasie popełnienia tego czynu wyłączona lub w znacznym stopniu ograniczona;

    4) zachodzi uzasadniona wątpliwość, czy stan jego zdrowia psychicznego pozwala na udział w postępowaniu lub prowadzenie obrony w sposób samodzielny oraz rozsądny.

§ 2. Oskarżony musi mieć obrońcę również wtedy, gdy sąd uzna to za niezbędne ze względu na inne okoliczności utrudniające obronę.

§ 3. W wypadkach, o których mowa w § 1 i 2, udział obrońcy jest obowiązkowy w rozprawie oraz w tych posiedzeniach, w których obowiązkowy jest udział oskarżonego.

§ 4. Uznając za uzasadnioną opinię biegłych lekarzy psychiatrów, że czyn oskarżonego nie został popełniony w warunkach wyłączenia lub znacznego ograniczenia zdolności rozpoznania znaczenia czynu lub kierowania swoim postępowaniem i że stan zdrowia psychicznego oskarżonego pozwala na udział w postępowaniu i prowadzenie obrony w sposób samodzielny i rozsądny, sąd orzeka, że udział obrońcy nie jest obowiązkowy. Prezes sądu albo sąd zwalnia wówczas obrońcę z jego obowiązków, chyba że zachodzą inne okoliczności przemawiające za tym, aby oskarżony miał obrońcę wyznaczonego z urzędu.

Istniejące wersje czasowe art. 80
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2015.07.01
zmieniony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 80. Oskarżony musi mieć obrońcę w postępowaniu przed sądem okręgowym, jeżeli zarzucono mu zbrodnię. W takim wypadku udział obrońcy w rozprawie głównej jest obowiązkowy.

Istniejące wersje czasowe art. 80a
2015.07.01
dodany przez
2015.09.17
zmieniony przez
2016.04.15
uchylony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 80a. (uchylony)

Istniejące wersje czasowe art. 81
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2015.07.01
zmieniony przez
2015.09.17
zmieniony przez
2016.04.15
uchylony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 81. § 1. Jeżeli w sytuacji określonej w art. 78 § 1 lub 1a, art. 79 § 1 i 2 oraz art. 80 oskarżony nie ma obrońcy z wyboru, prezes lub referendarz sądowy sądu właściwego do rozpoznania sprawy wyznacza mu obrońcę z urzędu.

§ 1a. Na zarządzenie prezesa sądu o odmowie wyznaczenia obrońcy przysługuje zażalenie do sądu właściwego do rozpoznania sprawy, a na postanowienie sądu o odmowie wyznaczenia obrońcy - zażalenie do innego równorzędnego składu tego sądu.

§ 1b. Ponowny wniosek o wyznaczenie obrońcy, oparty na tych samych okolicznościach, pozostawia się bez rozpoznania.

§ 2. Na uzasadniony wniosek oskarżonego lub jego obrońcy prezes lub referendarz sądowy sądu właściwego do rozpoznania sprawy może wyznaczyć nowego obrońcę w miejsce dotychczasowego.

Istniejące wersje czasowe art. 81a
2015.07.01
dodany przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 81a. § 1. Obrońca z urzędu wyznaczany jest z listy obrońców.

§ 2. Wniosek o wyznaczenie obrońcy z urzędu prezes sądu, sąd lub referendarz sądowy rozpoznaje niezwłocznie.

§ 3. Jeżeli okoliczności wskazują na konieczność natychmiastowego podjęcia obrony, prezes sądu, sąd lub referendarz sądowy, w sposób wskazany w art. 137, powiadamia oskarżonego oraz obrońcę o wyznaczeniu obrońcy z urzędu.

§ 4. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia:

    1) sposób zapewnienia oskarżonemu korzystania z pomocy obrońcy z urzędu, w tym sposób ustalania listy obrońców udzielających pomocy prawnej z urzędu oraz sposób wyznaczania obrońcy udzielającego pomocy prawnej z urzędu,

    2) tryb i sposób przekazywania do sądu wniosku o wyznaczenie obrońcy z urzędu oraz szczegółowy tryb rozpoznawania takiego wniosku

- mając na uwadze konieczność zapewnienia prawidłowego toku postępowania oraz prawidłowej realizacji prawa do obrony.

Rozdział 9

Obrońcy i pełnomocnicy

Istniejące wersje czasowe art. 82
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2015.07.01
zmieniony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 82. Obrońcą może być jedynie osoba uprawniona do obrony według przepisów o ustroju adwokatury lub ustawy o radcach prawnych.

Art. 83. § 1. Obrońcę ustanawia oskarżony; do czasu ustanowienia obrońcy przez oskarżonego pozbawionego wolności, obrońcę może ustanowić inna osoba, o czym niezwłocznie zawiadamia się oskarżonego.

§ 2. Upoważnienie do obrony może być udzielone na piśmie albo przez oświadczenie do protokołu organu prowadzącego postępowanie karne.

Istniejące wersje czasowe art. 84
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2015.07.01
zmieniony przez
2016.04.15
zmieniony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 84. § 1. Ustanowienie obrońcy lub wyznaczenie obrońcy z urzędu uprawnia go do działania w całym postępowaniu, nie wyłączając czynności po uprawomocnieniu się orzeczenia, jeżeli nie zawiera ograniczeń.

§ 2. Wyznaczenie obrońcy z urzędu nakłada na niego obowiązek podejmowania czynności procesowych do prawomocnego zakończenia postępowania. Jeżeli jednak czynności należy dokonać poza siedzibą lub miejscem zamieszkania obrońcy z urzędu, prezes sądu, przed którym ma być dokonana czynność, lub referendarz sądowy tego sądu, a w postępowaniu przygotowawczym prezes sądu rejonowego miejsca czynności lub referendarz sądowy tego sądu, na uzasadniony wniosek dotychczasowego obrońcy może wyznaczyć do dokonania tej czynności innego obrońcę spośród miejscowych adwokatów lub radców prawnych.

§ 3. Obrońca wyznaczony z urzędu w postępowaniu kasacyjnym, w postępowaniu o uchylenie wyroku sądu odwoławczego uchylającego wyrok sądu pierwszej instancji i przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania lub w postępowaniu o wznowienie postępowania powinien sporządzić i podpisać kasację, skargę od wyroku sądu odwoławczego uchylającego wyrok sądu pierwszej instancji i przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania lub wniosek o wznowienie postępowania albo poinformować na piśmie sąd, że nie stwierdził podstaw do wniesienia kasacji, skargi lub wniosku o wznowienie postępowania. Jeżeli kasacja, skarga lub wniosek zostaną wniesione, obrońca ten jest uprawniony do udziału w toczącym się postępowaniu.

Art. 85. § 1. Obrońca może bronić kilku oskarżonych, jeżeli ich interesy nie pozostają w sprzeczności.

§ 2. Stwierdzając sprzeczność sąd wydaje postanowienie, zakreślając oskarżonym termin do ustanowienia innych obrońców. W wypadku obrony z urzędu sąd wyznacza innego obrońcę. Na postanowienie przysługuje zażalenie.

§ 3. W postępowaniu przygotowawczym uprawnienia sądu określone w § 2 przysługują prezesowi sądu właściwego do rozpoznania sprawy.

Art. 86. § 1. Obrońca może przedsiębrać czynności procesowe jedynie na korzyść oskarżonego.

§ 2. Udział obrońcy w postępowaniu nie wyłącza osobistego działania w nim oskarżonego.

Art. 87. § 1. Strona inna niż oskarżony może ustanowić pełnomocnika.

§ 2. Osoba niebędąca stroną może ustanowić pełnomocnika, jeżeli wymagają tego jej interesy w toczącym się postępowaniu.

§ 3. Sąd, a w postępowaniu przygotowawczym prokurator, może odmówić dopuszczenia do udziału w postępowaniu pełnomocnika, o którym mowa w § 2, jeżeli uzna, że nie wymaga tego obrona interesów osoby niebędącej stroną.

Istniejące wersje czasowe art. 87a
2015.07.01
dodany przez
2015.09.17
zmieniony przez
2016.04.15
uchylony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 87a. (uchylony)

Istniejące wersje czasowe art. 88
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2010.06.08
zmieniony przez
2015.07.01
zmieniony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.01.01
zmieniony przez
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 88. 1. Pełnomocnikiem może być adwokat, radca prawny lub radca Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej. Do pełnomocnika stosuje się odpowiednio art. 77, art. 78, art. 81a § 1-3, art. 83, art. 84, art. 86 § 2 oraz przepisy wydane na podstawie art. 81a § 4.

2. Na zasadach określonych w odrębnej ustawie czynności zastępstwa wykonuje Prokuratoria Generalna Rzeczypospolitej Polskiej.

Art. 89. W kwestiach dotyczących pełnomocnika, a nieunormowanych przez przepisy niniejszego kodeksu, stosuje się odpowiednio przepisy obowiązujące w postępowaniu cywilnym.

Rozdział 10

Przedstawiciel społeczny

Istniejące wersje czasowe art. 90
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2016.08.05
zmieniony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 90. § 1. W postępowaniu sądowym udział w postępowaniu może zgłosić organizacja społeczna, jeżeli zachodzi potrzeba ochrony interesu społecznego lub interesu indywidualnego, objętego zadaniami statutowymi tej organizacji, w szczególności ochrony wolności i praw człowieka.

§ 2. W zgłoszeniu organizacja społeczna wskazuje interes społeczny lub indywidualny, objęty zadaniami statutowymi tej organizacji, oraz przedstawiciela, który ma reprezentować tę organizację. Do zgłoszenia dołącza się odpis statutu lub innego dokumentu regulującego działalność tej organizacji. Przedstawiciel organizacji społecznej przedkłada sądowi pisemne upoważnienie.

§ 3. Sąd dopuszcza przedstawiciela organizacji społecznej do występowania w sprawie, jeżeli przynajmniej jedna ze stron wyrazi na to zgodę. Strona może w każdym czasie cofnąć wyrażoną zgodę. W wypadku braku zgody choćby jednej ze stron na występowanie w sprawie przedstawiciela organizacji społecznej sąd wyłącza tego przedstawiciela od udziału w sprawie, chyba że jego udział leży w interesie wymiaru sprawiedliwości.

§ 4. Sąd dopuszcza przedstawiciela organizacji społecznej do występowania w sprawie pomimo braku zgody stron, jeżeli leży to w interesie wymiaru sprawiedliwości.

§ 5. Sąd odmawia dopuszczenia przedstawiciela organizacji społecznej do występowania w sprawie, jeżeli stwierdzi, że wskazany w zgłoszeniu interes społeczny lub indywidualny nie jest objęty zadaniami statutowymi tej organizacji lub nie jest związany z rozpoznawaną sprawą.

§ 6. Sąd może ograniczyć liczbę przedstawicieli organizacji społecznych występujących w sprawie, jeżeli jest to konieczne dla zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania. Sąd wzywa wówczas oskarżyciela i oskarżonego do wskazania nie więcej niż dwóch przedstawicieli organizacji społecznych, którzy będą mogli występować w sprawie. Jeżeli w sprawie występuje więcej niż jeden oskarżony lub więcej niż jeden oskarżyciel, każdy z nich może wskazać jednego przedstawiciela. Niewskazanie przedstawiciela uznaje się za cofnięcie zgody na jego występowanie w sprawie. Niezależnie od stanowisk stron sąd może postanowić o dalszym udziale poszczególnych przedstawicieli organizacji społecznych, jeżeli ich udział leży w interesie wymiaru sprawiedliwości.

Art. 91. Dopuszczony do udziału w postępowaniu sądowym przedstawiciel organizacji społecznej może uczestniczyć w rozprawie, wypowiadać się i składać oświadczenia na piśmie.

Istniejące wersje czasowe rozdziału 10a
2017.04.27
dodany przez
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Rozdział 10a

 Podmiot zobowiązany

Istniejące wersje czasowe art. 91a
2017.04.27
dodany przez
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 91a. § 1. Jeżeli w związku z popełnieniem czynu zabronionego osoba fizyczna, prawna albo jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, której odrębne przepisy przyznają zdolność prawną, uzyskała korzyść majątkową lub świadczenie określone w art. 405-407, art. 410 i art. 412 Kodeksu cywilnego od Skarbu Państwa, jednostki samorządowej, państwowej lub samorządowej jednostki organizacyjnej, podmiotu, dla którego organ samorządu jest organem założycielskim, lub spółki prawa handlowego z większościowym udziałem Skarbu Państwa lub jednostki samorządowej, na wniosek prokuratora sąd, stosując przepisy prawa cywilnego, zobowiązuje tę osobę lub jednostkę do zwrotu korzyści albo jej równowartości uprawnionemu podmiotowi lub orzeka przepadek świadczenia albo jego równowartości na rzecz Skarbu Państwa.

§ 2. Podmiot zobowiązany określony w § 1 jest przesłuchiwany w postępowaniu karnym w charakterze świadka. W przypadku podmiotu innego niż osoba fizyczna przesłuchuje się osobę lub osoby uprawnione do działania w jego imieniu.

§ 3. Osoba, o której mowa w § 2, może odmówić zeznań.

§ 4. Przepisy art. 72, art. 75, art. 87 § 1, art. 89, art. 156 § 1 zdanie pierwsze oraz art. 167 stosuje się odpowiednio. Osoba, o której mowa w § 2, może zadawać pytania osobie przesłuchiwanej oraz zabrać głos końcowy przed obrońcą oskarżonego i oskarżonym.

Istniejące wersje czasowe rozdziału 10b
2017.04.27
dodany przez
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Rozdział 10b

 Właściciel przedsiębiorstwa zagrożonego przepadkiem

Istniejące wersje czasowe art. 91b
2017.04.27
dodany przez
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 91b. Właścicielowi przedsiębiorstwa zagrożonego przepadkiem, o którym mowa w art. 44a § 2 Kodeksu karnego, przysługują prawa strony w zakresie czynności procesowych odnoszących się do tego środka.

Dział IV

Czynności procesowe

Rozdział 11

Orzeczenia, zarządzenia i polecenia

Art. 92. Podstawę orzeczenia może stanowić tylko całokształt okoliczności ujawnionych w postępowaniu, mających znaczenie dla rozstrzygnięcia.

Art. 93. § 1. Jeżeli ustawa nie wymaga wydania wyroku, sąd wydaje postanowienie.

§ 2. W kwestiach niewymagających postanowienia prezes sądu, przewodniczący wydziału, przewodniczący składu orzekającego albo upoważniony sędzia wydają zarządzenia.

§ 3. W postępowaniu przygotowawczym postanowienia i zarządzenia wydaje prokurator oraz inny uprawniony organ, a sąd - w wypadkach przewidzianych w ustawie.

§ 4. W wypadkach określonych w ustawie sąd oraz prokurator wydają polecenia Policji lub innym organom.

Istniejące wersje czasowe art. 93a
2015.07.01
dodany przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 93a. § 1. W wypadkach określonych w ustawie referendarz sądowy może wydawać postanowienia lub zarządzenia.

§ 2. Polecenia, które zgodnie z ustawą wydaje sąd, może wydawać także referendarz sądowy.

§ 3. Od postanowień i zarządzeń wydanych przez referendarza sądowego może być wniesiony sprzeciw. Sprzeciw przysługuje stronom, a także osobie, której postanowienie bezpośrednio dotyczy, chyba że ustawa stanowi inaczej. W razie wniesienia sprzeciwu postanowienie lub zarządzenie traci moc.

§ 4. Prezes sądu odmawia przyjęcia sprzeciwu, jeżeli został wniesiony po terminie lub przez osobę nieuprawnioną.

Art. 94. § 1. Postanowienie powinno zawierać:

    1) oznaczenie organu oraz osoby lub osób, wydających postanowienie;

    2) datę wydania postanowienia;

    3) wskazanie sprawy oraz kwestii, której postanowienie dotyczy;

    4) rozstrzygnięcie z podaniem podstawy prawnej;

    5) uzasadnienie, chyba że ustawa zwalnia od tego wymagania.

§ 2. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio do zarządzeń.

Istniejące wersje czasowe art. 95
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2015.07.01
zmieniony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 95. § 1. Sąd orzeka na rozprawie w wypadkach wskazanych w ustawie, a w innych - na posiedzeniu. Orzeczenia wydawane na posiedzeniu mogą zapadać również na rozprawie.

§ 2. Referendarz sądowy wydaje postanowienia na posiedzeniu.

Istniejące wersje czasowe art. 95a
2015.07.01
dodany przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 95a. § 1. W sprawach wskazanych w art. 2a § 1 i 2 Kodeksu wykroczeń orzeka na posiedzeniu sąd, który wydał wyrok w pierwszej instancji.

§ 2. Na postanowienie przysługuje zażalenie.

Istniejące wersje czasowe art. 95b
2015.07.01
dodany przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 95b. § 1. Posiedzenie odbywa się z wyłączeniem jawności, chyba że ustawa stanowi inaczej albo prezes sądu lub sąd zarządzi inaczej.

§ 2. Jawne są posiedzenia, o których mowa w art. 339 § 3 pkt 1, 2 i 5, art. 340, art. 341, art. 343 § 5, art. 343a, art. 603, art. 607l § 1, art. 607s § 3, art. 611c § 4 i art. 611ti § 1.

§ 3. Do posiedzeń, które odbywają się jawnie, przepisy rozdziału 42 stosuje się odpowiednio.

Istniejące wersje czasowe art. 96
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2016.04.15
zmieniony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 96. § 1. Strony oraz osoby niebędące stronami, jeżeli ma to znaczenie dla ochrony ich praw lub interesów, mają prawo wziąć udział w posiedzeniu wówczas, gdy ustawa tak stanowi, chyba że ich udział jest obowiązkowy. Przepis art. 451 stosuje się odpowiednio.

§ 2. W pozostałych wypadkach mają one prawo wziąć udział w posiedzeniu, jeżeli się stawią, chyba że ustawa stanowi inaczej.

Istniejące wersje czasowe art. 97
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2015.07.01
zmieniony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 97. Jeżeli zachodzi potrzeba sprawdzenia okoliczności faktycznych przed wydaniem orzeczenia na posiedzeniu, sąd dokonuje tego sam albo w tym celu wyznacza sędziego ze składu orzekającego bądź zwraca się o wykonanie określonych czynności do sądu miejscowo właściwego. Jeżeli czynność nie wymaga przeprowadzenia dowodu, może ją wykonać także referendarz sądowy.

Art. 98. § 1. Uzasadnienie postanowienia sporządza się na piśmie wraz z samym postanowieniem.

§ 2. W sprawie zawiłej lub z innych ważnych przyczyn można odroczyć sporządzenie uzasadnienia postanowienia na czas do 7 dni.

§ 3. Nie wymaga uzasadnienia dopuszczenie dowodu, jak również uwzględnienie wniosku, któremu inna strona nie sprzeciwiła się, chyba że orzeczenie podlega zaskarżeniu.

Art. 99. § 1. Tryb i formę uzasadnienia wyroku określają przepisy szczególne.

§ 2. Zarządzenie wymaga pisemnego uzasadnienia, jeżeli podlega zaskarżeniu.

Istniejące wersje czasowe art. 100
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2015.07.01
zmieniony przez
2016.04.15
zmieniony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 100. § 1. Orzeczenie lub zarządzenie wydane na rozprawie lub posiedzeniu, o którym mowa w art. 95b § 2, ogłasza się ustnie.

§ 2. Orzeczenie lub zarządzenie wydane na innym posiedzeniu ogłasza się ustnie, jeżeli bierze w nim udział strona.

§ 3. Wyrok doręcza się podmiotom uprawnionym do wniesienia środka odwoławczego, jeżeli ustawa tak stanowi.

§ 4. Postanowienie albo zarządzenie wydane poza rozprawą, od którego przysługuje środek odwoławczy, doręcza się podmiotom uprawnionym do wniesienia tego środka, a postanowienie kończące postępowanie jego stronom, chyba że byli obecni przy ogłoszeniu postanowienia albo zarządzenia. Stronom doręcza się również postanowienie wraz z uzasadnieniem w wypadku wskazanym w art. 98 § 2.

§ 5. Strony należy powiadomić o treści innych postanowień i zarządzeń wydanych poza rozprawą i posiedzeniem, a także wydanych na posiedzeniu, o którego terminie strona nie była zawiadomiona.

§ 6. Jeżeli ustawa nie zwalnia od równoczesnego sporządzenia uzasadnienia, orzeczenie i zarządzenie doręcza się lub ogłasza wraz z uzasadnieniem. W wypadku określonym w art. 98 § 2 po ogłoszeniu postanowienia podaje się ustnie najważniejsze powody rozstrzygnięcia.

§ 7. Jeżeli sprawę rozpoznano z wyłączeniem jawności ze względu na ważny interes państwa, zamiast uzasadnienia doręcza się zawiadomienie, że uzasadnienie zostało sporządzone.

§ 8. Po ogłoszeniu lub przy doręczeniu orzeczenia i zarządzenia należy pouczyć uczestników postępowania o przysługującym im prawie, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia lub o tym, że orzeczenie lub zarządzenie nie podlega zaskarżeniu.

§ 9. W razie skazania z zastosowaniem art. 60 § 3 lub 4 Kodeksu karnego lub art. 36 § 3 Kodeksu karnego skarbowego po ogłoszeniu lub przy doręczeniu wyroku należy pouczyć oskarżonego o treści art. 434 § 4 oraz art. 443.

Art. 101. (uchylony)

Art. 102. (uchylony)

Art. 103. (uchylony)

Art. 104. (uchylony)

Art. 105. § 1. Oczywiste omyłki pisarskie i rachunkowe oraz w obliczeniu terminów w orzeczeniu lub zarządzeniu albo w ich uzasadnieniu można sprostować w każdym czasie.

§ 2. Sprostowania dokonuje organ, który popełnił omyłkę. Jeżeli postępowanie toczy się przed instancją odwoławczą, może ona z urzędu sprostować orzeczenie pierwszej instancji.

§ 3. Sprostowanie orzeczenia lub jego uzasadnienia następuje w drodze postanowienia, a sprostowanie zarządzenia w drodze zarządzenia.

§ 4. Na postanowienie lub zarządzenie co do sprostowania wydane w pierwszej instancji służy zażalenie.

Istniejące wersje czasowe art. 106
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2016.04.15
zmieniony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 106. Przepisy art. 100 § 4-8 stosuje się odpowiednio w postępowaniu przygotowawczym.

Istniejące wersje czasowe art. 107
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2015.07.01
zmieniony przez
 
 
zmieniony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 107. § 1. Sąd lub referendarz sądowy nadaje na żądanie osoby uprawnionej klauzulę wykonalności orzeczeniu podlegającemu wykonaniu w drodze egzekucji.

§ 2. Orzeczenia nakładające obowiązek naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę oraz nawiązkę orzeczoną na rzecz pokrzywdzonego uważa się za orzeczenia co do roszczeń majątkowych, jeżeli nadają się do egzekucji w myśl przepisów Kodeksu postępowania cywilnego.

§ 3. Przepisy § 1 i 2 stosuje się odpowiednio do obowiązku wynikającego z ugody zawartej przed sądem lub referendarzem sądowym, a także ugody zawartej w postępowaniu mediacyjnym.

§ 4. Sąd lub referendarz sądowy odmawia nadania klauzuli wykonalności ugodzie zawartej przed mediatorem, w całości lub w części, jeżeli ugoda jest sprzeczna z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo zmierza do obejścia prawa.

Rozdział 12

Narada i głosowanie

Art. 108. § 1. Przebieg narady i głosowania nad orzeczeniem jest tajny, a zwolnienie od zachowania w tym względzie tajemnicy nie jest dopuszczalne.

§ 2. Podczas narady i głosowania oprócz członków składu orzekającego może być obecny jedynie protokolant, chyba że przewodniczący uzna jego obecność za zbędną.

Art. 109. § 1. Naradą i głosowaniem kieruje przewodniczący, a jeżeli co do porządku i sposobu narady oraz głosowania podniesione zostaną wątpliwości, rozstrzyga je skład orzekający.

§ 2. Po naradzie przewodniczący zbiera głosy poczynając od najmłodszego, najpierw od ławników według ich wieku, następnie od sędziów według ich starszeństwa służbowego, a sam głosuje ostatni. Sprawozdawca, jeżeli nie jest przewodniczącym, głosuje pierwszy.

Istniejące wersje czasowe art. 110
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2015.07.01
zmieniony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 110. Narada i głosowanie nad wyrokiem odbywają się osobno co do winy i kwalifikacji prawnej czynu, co do kary, co do środków karnych, co do przepadku, co do środków kompensacyjnych oraz co do pozostałych kwestii.

Art. 111. § 1. Orzeczenia zapadają większością głosów.

§ 2. Jeżeli zdania tak się podzielą, że żadne z nich nie uzyska większości, zdanie najmniej korzystne dla oskarżonego przyłącza się do zdania najbardziej doń zbliżonego, aż do uzyskania większości.

Art. 112. Sędzia, który głosował przeciwko uznaniu oskarżonego za winnego, może wstrzymać się od głosowania nad dalszymi kwestiami; wówczas głos tego sędziego przyłącza się do zdania najprzychylniejszego dla oskarżonego.

Art. 113. Orzeczenie podpisują wszyscy członkowie składu orzekającego, nie wyłączając przegłosowanego, chyba że orzeczenie zamieszczono w protokole.

Art. 114. § 1. Przy składaniu podpisu członek składu orzekającego ma prawo zaznaczyć na orzeczeniu swoje zdanie odrębne podając, w jakiej części i w jakim kierunku kwestionuje orzeczenie.

§ 2. Zdanie odrębne może dotyczyć również samego uzasadnienia orzeczenia; wówczas zdanie to zaznacza się przy podpisywaniu uzasadnienia.

§ 3. Jeżeli ustawa nie wymaga sporządzenia uzasadnienia wraz z wydaniem orzeczenia, w razie zgłoszenia zdania odrębnego, uzasadnienie należy sporządzić z urzędu w terminie 7 dni od wydania orzeczenia, a składający zdanie odrębne dołącza w ciągu następnych 7 dni jego uzasadnienie; obowiązek ten nie dotyczy ławnika.

Art. 115. § 1. Uzasadnienie orzeczenia podpisują osoby, które orzeczenie wydały, nie wyłączając osoby przegłosowanej.

§ 2. W sprawach rozpoznawanych w składzie sędziego i dwóch ławników uzasadnienie podpisuje tylko przewodniczący, chyba że zgłoszono zdanie odrębne. W sprawach rozpoznawanych w składzie dwóch sędziów i trzech ławników uzasadnienie podpisują obaj sędziowie, chyba że zgłoszono zdanie odrębne.

§ 3. Jeżeli nie można uzyskać podpisu przewodniczącego lub innego członka składu orzekającego, jeden z podpisujących czyni o tym wzmiankę na uzasadnieniu z zaznaczeniem przyczyny tego faktu.

Rozdział 13

Porządek czynności procesowych

Istniejące wersje czasowe art. 116
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2016.04.15
zmieniony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 116. Jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, strony i inni uprawnieni do wzięcia udziału w czynności procesowej mogą składać wnioski i inne oświadczenia na piśmie albo ustnie do protokołu.

Art. 117. § 1. Uprawnionego do wzięcia udziału w czynności procesowej zawiadamia się o jej czasie i miejscu, chyba że ustawa stanowi inaczej.

§ 2. Czynności nie przeprowadza się, jeżeli osoba uprawniona nie stawiła się, a brak dowodu, że została o niej powiadomiona, oraz jeżeli zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że niestawiennictwo wynikło z powodu przeszkód żywiołowych lub innych wyjątkowych przyczyn, a także wtedy, gdy osoba ta usprawiedliwiła należycie niestawiennictwo i wnosi o nieprzeprowadzanie czynności bez jej obecności, chyba że ustawa stanowi inaczej.

§ 2a. Usprawiedliwienie niestawiennictwa z powodu choroby oskarżonych, świadków, obrońców, pełnomocników i innych uczestników postępowania, których obecność była obowiązkowa lub którzy wnosili o dopuszczenie do czynności, będąc uprawnionymi do wzięcia w niej udziału, wymaga przedstawienia zaświadczenia potwierdzającego niemożność stawienia się na wezwanie lub zawiadomienie organu prowadzącego postępowanie, wystawionego przez lekarza sądowego.

§ 3. W razie niestawiennictwa strony, obrońcy lub pełnomocnika, których stawiennictwo jest obowiązkowe, czynności procesowej nie przeprowadza się, chyba że ustawa stanowi inaczej.

§ 4. (uchylony)

§ 5. Przepisu § 2a nie stosuje się do osób pozbawionych wolności, których zasady usprawiedliwiania niestawiennictwa regulują odrębne przepisy.

Istniejące wersje czasowe art. 117a
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2015.07.01
zmieniony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 117a. § 1. Jeżeli strona ma więcej niż jednego obrońcę lub pełnomocnika, czynność procesową można przeprowadzić w wypadku stawiennictwa przynajmniej jednego z nich, chyba że strona wyrazi zgodę na przeprowadzenie czynności bez udziału obrońcy lub pełnomocnika, których udział nie jest obowiązkowy.

§ 2. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio do pełnomocnika osoby niebędącej stroną, o której mowa w art. 87 § 2.

Art. 118. § 1. Znaczenie czynności procesowej ocenia się według treści złożonego oświadczenia.

§ 2. Niewłaściwe oznaczenie czynności procesowej, a zwłaszcza środka zaskarżenia, nie pozbawia czynności znaczenia prawnego.

§ 3. Pismo w sprawie należącej do właściwości sądu, prokuratora, Policji lub innego organu dochodzenia, skierowane do niewłaściwego organu, przekazuje się właściwemu organowi.

Art. 119. § 1. Pismo procesowe powinno zawierać:

    1) oznaczenie organu, do którego jest skierowane, oraz sprawy, której dotyczy;

    2) oznaczenie oraz adres wnoszącego pismo;

    3) treść wniosku lub oświadczenia, w miarę potrzeby z uzasadnieniem;

    4) datę i podpis składającego pismo.

§ 2. Za osobę, która nie może się podpisać, pismo podpisuje osoba przez nią upoważniona, ze wskazaniem przyczyny złożenia swego podpisu.

Istniejące wersje czasowe art. 120
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2015.07.01
zmieniony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 120. § 1. Jeżeli pismo nie odpowiada wymaganiom formalnym, przewidzianym w art. 119 lub w przepisach szczególnych, a brak jest tego rodzaju, że pismo nie może otrzymać biegu, albo brak polega na niezłożeniu należytych opłat lub upoważnienia do podjęcia czynności procesowej, wzywa się osobę, od której pismo pochodzi, do usunięcia braku w terminie 7 dni.

§ 2. W razie uzupełnienia braku w terminie, pismo wywołuje skutki od dnia jego wniesienia. W razie nieuzupełnienia braku w terminie, pismo uznaje się za bezskuteczne, o czym należy pouczyć przy doręczeniu wezwania.

§ 3. W postępowaniu przed sądem zarządzenia w sprawach, o których mowa w § 1 i 2, może wydać także referendarz sądowy.

Art. 121. Jeżeli osoba uczestnicząca w czynności procesowej odmawia podpisu lub nie może go złożyć, organ dokonujący czynności zaznacza przyczynę braku podpisu.

Rozdział 14

Terminy

Art. 122. § 1. Czynność procesowa dokonana po upływie terminu zawitego jest bezskuteczna.

§ 2. Zawite są terminy do wnoszenia środków zaskarżenia oraz inne, które ustawa za zawite uznaje.

Art. 123. § 1. Do biegu terminu nie wlicza się dnia, od którego liczy się dany termin.

§ 2. Jeżeli termin jest oznaczony w tygodniach, miesiącach lub latach, koniec terminu przypada na ten dzień tygodnia lub miesiąca, który odpowiada początkowi terminu; jeżeli w danym miesiącu nie ma takiego dnia, koniec terminu przypada na ostatni dzień tego miesiąca.

§ 3. Jeżeli koniec terminu przypada na dzień uznany przez ustawę za dzień wolny od pracy, czynność można wykonać następnego dnia.

Istniejące wersje czasowe art. 124
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2013.01.01
zmieniony przez
2013.11.09
zmieniony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.01.01
zmieniony przez
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 124. Termin jest zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w placówce podmiotu zajmującego się doręczaniem korespondencji na terenie Unii Europejskiej, w polskim urzędzie konsularnym lub złożone przez żołnierza, z wyjątkiem żołnierza pełniącego terytorialną służbę wojskową dyspozycyjnie, w dowództwie jednostki wojskowej albo przez osobę pozbawioną wolności w administracji odpowiedniego zakładu, a przez członka załogi polskiego statku morskiego - kapitanowi statku.

Art. 125. Pismo omyłkowo wniesione przed upływem terminu do niewłaściwego sądu, prokuratora, organu Policji albo innego organu postępowania przygotowawczego uważa się za wniesione z zachowaniem terminu.

Art. 126. § 1. Jeżeli niedotrzymanie terminu zawitego nastąpiło z przyczyn od strony niezależnych, strona w zawitym terminie 7 dni od daty ustania przeszkody może zgłosić wniosek o przywrócenie terminu, dopełniając jednocześnie czynności, która miała być w terminie wykonana; to samo stosuje się do osób niebędących stronami.

§ 2. W kwestii przywrócenia terminu orzeka postanowieniem organ, przed którym należało dokonać czynności.

§ 3. Na odmowę przywrócenia terminu przysługuje zażalenie.

Art. 127. Wniosek o przywrócenie terminu nie wstrzymuje wykonania orzeczenia, jednakże organ, do którego wniosek złożono, lub organ powołany do rozpoznania środka zaskarżenia może wstrzymać wykonanie orzeczenia; odmowa wstrzymania nie wymaga uzasadnienia.

Istniejące wersje czasowe art. 127a
2015.07.01
dodany przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 127a. § 1. Jeżeli warunkiem skuteczności czynności procesowej jest jej dokonanie przez obrońcę lub pełnomocnika, termin do jej dokonania ulega zawieszeniu dla strony postępowania na czas rozpoznania wniosku o przyznanie pomocy prawnej w tym zakresie.

§ 2. W wypadku wyznaczenia obrońcy lub pełnomocnika z urzędu termin do dokonania czynności przez wyznaczonego przedstawiciela procesowego rozpoczyna bieg od daty doręczenia mu postanowienia lub zarządzenia o tym wyznaczeniu.

Istniejące wersje czasowe art. 127b
2015.07.01
dodany przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 127b. Jeżeli czas trwania środków przymusu jest określony w tygodniach, miesiącach lub latach, przyjmuje się, że tydzień liczy się za dni 7, miesiąc za dni 30, a rok za dni 365.

Istniejące wersje czasowe art. 127c
2015.07.01
dodany przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 127c. Za dzień trwania środka przymusu skutkującego pozbawieniem wolności przyjmuje się okres 24 godzin liczony od chwili rzeczywistego pozbawienia wolności.

Rozdział 15

Doręczenia

Art. 128. § 1. Orzeczenia i zarządzenia doręcza się w uwierzytelnionych odpisach, jeżeli ustawa nakazuje ich doręczenie.

§ 2. Wszelkie pisma przeznaczone dla uczestników postępowania doręcza się w taki sposób, by treść ich nie była udostępniona osobom niepowołanym.

Art. 129. § 1. W wezwaniu należy oznaczyć organ wysyłający oraz podać, w jakiej sprawie, w jakim charakterze, miejscu i czasie ma się stawić adresat i czy jego stawiennictwo jest obowiązkowe, a także uprzedzić o skutkach niestawiennictwa.

§ 2. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio do zawiadomień.

§ 3. Jeżeli od dnia doręczenia pisma biegnie termin wykonania czynności procesowej, należy pouczyć o tym adresata.

Art. 130. Pisma doręcza się za pokwitowaniem odbioru. Odbierający potwierdza odbiór swym czytelnym podpisem zawierającym imię i nazwisko na zwrotnym pokwitowaniu, na którym doręczający potwierdza swym podpisem sposób doręczenia.

Istniejące wersje czasowe art. 131
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2013.01.01
zmieniony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 131. § 1. Wezwania, zawiadomienia oraz inne pisma, od których daty doręczenia biegną terminy, doręcza się przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2017 r. poz. 1481 oraz z 2018 r. poz. 106, 138, 650, 1118 i 1629) albo pracownika organu wysyłającego, a w razie niezbędnej konieczności przez Policję.

§ 2. Jeżeli w sprawie ustalono tylu pokrzywdzonych, że ich indywidualne zawiadomienie o przysługujących im uprawnieniach spowodowałoby poważne utrudnienie w prowadzeniu postępowania, zawiadamia się ich poprzez ogłoszenie w prasie, radiu lub telewizji.

§ 3. Jeżeli istnieje obowiązek doręczenia postanowienia, przepis § 2 stosuje się odpowiednio. Należy jednak zawsze doręczyć je temu pokrzywdzonemu, który w zawitym terminie 7 dni od dnia ogłoszenia o to się zwróci.

Istniejące wersje czasowe art. 132
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2015.07.01
zmieniony przez
2016.04.15
zmieniony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 132. § 1. Pismo doręcza się adresatowi osobiście.

§ 2. W razie chwilowej nieobecności adresata w jego mieszkaniu pismo doręcza się dorosłemu domownikowi. W razie nieobecności domownika pismo doręcza się administracji domu, dozorcy domu lub sołtysowi, jeżeli podejmą się oddać pismo adresatowi. Przepis art. 133 § 2 stosuje się odpowiednio.

§ 3. Pismo może być także doręczone za pośrednictwem telefaksu lub poczty elektronicznej. W takim wypadku dowodem doręczenia jest potwierdzenie transmisji danych.

§ 4. Przepisów § 2 i 3 oraz art. 133 § 3 nie stosuje się do doręczenia oskarżonemu zawiadomienia o pierwszym terminie rozprawy głównej, terminie posiedzenia, o którym mowa w art. 341 § 1, art. 343 § 5, art. 343a i art. 420 § 1, oraz doręczenia wyroku, o którym mowa w art. 500 § 1.

Istniejące wersje czasowe art. 133
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2013.01.01
zmieniony przez
2015.07.01
zmieniony przez
2016.08.05
zmieniony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 133. § 1. Jeżeli doręczenia nie można dokonać w sposób wskazany w art. 132, pismo przesłane za pośrednictwem operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe pozostawia się w najbliższej placówce pocztowej tego operatora pocztowego, a przesłane w inny sposób w najbliższej jednostce Policji albo we właściwym urzędzie gminy.

§ 2. O pozostawieniu pisma w myśl § 1 doręczający umieszcza zawiadomienie w skrzynce do doręczania korespondencji bądź na drzwiach mieszkania adresata lub w innym widocznym miejscu ze wskazaniem, gdzie i kiedy pismo pozostawiono oraz że należy je odebrać w ciągu 7 dni; w razie bezskutecznego upływu tego terminu, należy czynność zawiadomienia powtórzyć jeden raz. W razie dokonania tych czynności pismo uznaje się za doręczone.

§ 2a. Pismo pozostawione w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe, adresowane do obrońcy albo pełnomocnika będącego adwokatem lub radcą prawnym, może zostać odebrane także przez osobę upoważnioną na podstawie pełnomocnictwa pocztowego do odbioru przesyłek pocztowych w rozumieniu tej ustawy.

§ 3. Pismo można również pozostawić osobie upoważnionej do odbioru korespondencji w miejscu stałego zatrudnienia adresata.

Istniejące wersje czasowe art. 134
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2009.10.31
zmieniony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.01.01
zmieniony przez
2017.03.01
zmieniony przez
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.02.01
zmieniony przez
2018.05.20
zmieniony przez
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 134. § 1. Pisma adresowane do żołnierzy oraz funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Służby Ochrony Państwa, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej można doręczyć adresatom za pośrednictwem ich przełożonych, przy czym wezwania przeznaczone dla żołnierzy pełniących zasadniczą służbę wojskową przesyła się do dowódcy jednostki wojskowej, w której żołnierz pełni służbę, w celu doręczenia i zarządzenia stawienia się stosownie do wezwania.

§ 2. Osobom pozbawionym wolności doręcza się pismo za pośrednictwem administracji odpowiedniego zakładu.

§ 3. Pismo przeznaczone dla adresata niebędącego osobą fizyczną albo dla obrońcy lub pełnomocnika doręcza się w biurze adresata osobie tam zatrudnionej.

Art. 135. Prokuratora zawiadamia się o rozprawach i posiedzeniach przez doręczenie wykazu spraw, które mają być w danym dniu rozpoznane.

Art. 136. § 1. W razie odmowy przyjęcia pisma lub odmowy albo niemożności pokwitowania odbioru przez adresata, doręczający sporządza na zwrotnym pokwitowaniu odpowiednią wzmiankę; wówczas doręczenie uważa się za dokonane.

§ 2. Pismo nie przyjęte przez adresata zwraca się organowi wysyłającemu.

Art. 137. W wypadkach niecierpiących zwłoki można wzywać lub zawiadamiać osoby telefonicznie albo w inny sposób stosownie do okoliczności, pozostawiając w aktach odpis nadanego komunikatu z podpisem osoby nadającej.

Art. 138. Strona, a także osoba niebędąca stroną, której prawa zostały naruszone, przebywająca za granicą, ma obowiązek wskazać adresata dla doręczeń w kraju; w razie nieuczynienia tego pismo wysłane na ostatnio znany adres w kraju albo, jeżeli adresu tego nie ma, załączone do akt sprawy uważa się za doręczone.

Istniejące wersje czasowe art. 139
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2015.07.01
zmieniony przez
2016.04.15
zmieniony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 139. § 1. Jeżeli strona, nie podając nowego adresu, zmienia miejsce zamieszkania lub nie przebywa pod wskazanym przez siebie adresem, w tym także z powodu pozbawienia wolności w innej sprawie, pismo wysłane pod tym adresem uważa się za doręczone.

§ 1a. Przepis § 1 stosuje się do pokrzywdzonego także wtedy, gdy nie jest stroną.

§ 2. (uchylony)

§ 3. Przepis § 1 nie dotyczy pism wysłanych po raz pierwszy po prawomocnym uniewinnieniu oskarżonego.

Art. 140. Jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, orzeczenia, zarządzenia, zawiadomienia i odpisy, które ustawa nakazuje doręczać stronom, doręcza się również obrońcom, pełnomocnikom i ustawowym przedstawicielom.

Istniejące wersje czasowe art. 141
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2016.04.15
zmieniony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 141. Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw łączności określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady i tryb doręczania pism organów procesowych, mając na uwadze konieczność zapewnienia sprawnego toku postępowania, a także właściwej realizacji gwarancji procesowych jego uczestników.

Art. 142. Doręczenie bez zachowania przepisów niniejszego rozdziału uważa się za dokonane, jeżeli osoba, dla której pismo było przeznaczone, oświadczy, że pismo to otrzymała.

Rozdział 16

Protokoły

Istniejące wersje czasowe art. 143
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2015.07.01
zmieniony przez
2016.04.15
zmieniony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 143. § 1. Spisania protokołu wymagają:

    1) przyjęcie ustnego zawiadomienia o przestępstwie, wniosku o ściganie i jego cofnięcie;

    2) przesłuchanie oskarżonego, świadka, biegłego i kuratora;

    3) dokonanie oględzin;

    4) dokonanie otwarcia zwłok oraz wyjęcie zwłok z grobu;

    5) przeprowadzenie eksperymentu, konfrontacji oraz okazania;

    6) przeszukanie osoby, miejsca, rzeczy i systemu informatycznego oraz zatrzymanie rzeczy i danych informatycznych;

    7) otwarcie korespondencji i przesyłki oraz odtworzenie utrwalonych zapisów;

    8) zaznajomienie podejrzanego z materiałami zebranymi w postępowaniu przygotowawczym;

    9) przyjęcie poręczenia;

    10) przebieg posiedzenia sądu, jeżeli stawią się na nim uprawnione osoby albo ich obecność jest obowiązkowa;

    11) przebieg rozprawy.

§ 2. Z innych czynności spisuje się protokół, jeżeli przepis szczególny tego wymaga albo przeprowadzający czynność uzna to za potrzebne. W innych wypadkach można ograniczyć się do sporządzenia notatki urzędowej.

Istniejące wersje czasowe art. 144
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2015.07.01
zmieniony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 144. § 1. Protokół rozprawy spisuje pracownik sekretariatu lub inna osoba upoważniona przez prezesa sądu.

§ 2. Inny protokół spisać może, poza osobami wymienionymi w § 1, osoba przybrana w charakterze protokolanta przez prowadzącego czynność lub sam przeprowadzający czynność.

§ 3. Od osoby przybranej, która nie jest pracownikiem organu prowadzącego postępowanie, odbiera się przyrzeczenie następującej treści: "Przyrzekam uroczyście, że powierzone mi obowiązki protokolanta wykonam sumiennie".

Art. 145. § 1. Jeżeli czynność procesową utrwala się za pomocą stenogramu, protokół można ograniczyć do zapisu najbardziej istotnych oświadczeń osób biorących w niej udział. Stenograf przekłada stenogram na pismo zwykłe, przy czym czyni wzmiankę, jakim posługiwał się systemem; pierwopis stenogramu oraz jego przekład stają się załącznikami do protokołu.

§ 2. Przepis art. 144 § 3 stosuje się odpowiednio.

Art. 146. § 1. Protokolant i stenograf ulegają wyłączeniu z tych samych powodów co sędzia.

§ 2. O wyłączeniu orzeka w toku rozprawy lub posiedzenia sąd, a w innych wypadkach osoba, która przeprowadza czynność protokołowaną.

Istniejące wersje czasowe art. 147
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2014.01.27
zmieniony przez
2016.01.01
zmieniony przez
2016.04.15
zmieniony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 147. § 1. Przebieg czynności protokołowanych może być utrwalony ponadto za pomocą urządzenia rejestrującego obraz lub dźwięk, o czym należy przed uruchomieniem urządzenia uprzedzić osoby uczestniczące w czynności.

§ 2. Przesłuchanie świadka lub biegłego utrwala się za pomocą urządzenia rejestrującego obraz i dźwięk, gdy:

    1) zachodzi niebezpieczeństwo, że przesłuchanie tej osoby nie będzie możliwe w dalszym postępowaniu;

    2) przesłuchanie następuje w trybie określonym w art. 396.

§ 2a. Przesłuchanie pokrzywdzonego, o którym mowa w art. 185a i art. 185c, oraz świadka, o którym mowa w art. 185b, utrwala się za pomocą urządzenia rejestrującego obraz i dźwięk.

§ 2b. Przebieg rozprawy utrwala się za pomocą urządzenia rejestrującego dźwięk albo obraz i dźwięk, chyba że jest to niemożliwe ze względów technicznych.

§ 2c. Przebiegu rozprawy w zakresie, w którym wyłączono jej jawność ze względu na obawę ujawnienia informacji niejawnych o klauzuli tajności "tajne" lub "ściśle tajne", nie utrwala się w sposób określony w § 2b, jeżeli nie ma możliwości zapewnienia właściwej ochrony zapisu dźwięku albo obrazu i dźwięku przed nieuprawnionym ujawnieniem.

§ 3. Jeżeli czynność procesową inną niż rozprawa utrwala się za pomocą urządzenia rejestrującego dźwięk albo obraz i dźwięk, protokół można ograniczyć do zapisu najbardziej istotnych oświadczeń osób biorących w niej udział.

§ 3a. Zapis obrazu lub dźwięku staje się załącznikiem do protokołu. W wypadku ograniczenia protokołu do zapisu najbardziej istotnych oświadczeń osób biorących udział w czynności sporządza się przekład zapisu dźwięku, który również staje się załącznikiem do protokołu.

§ 4. Strona, obrońca, pełnomocnik i przedstawiciel ustawowy ma prawo otrzymać odpłatnie jedną kopię zapisu obrazu lub dźwięku. Nie dotyczy to przebiegu rozprawy lub innej czynności odbywającej się z wyłączeniem jawności albo czynności w postępowaniu przygotowawczym. Z ważnych przyczyn, uzasadnionych ochroną interesu prywatnego osób biorących udział w rozprawie, prezes sądu może nie wyrazić zgody na sporządzenie dla stron, obrońców, pełnomocników i przedstawicieli ustawowych kopii zapisu obrazu z rozprawy.

§ 5. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, rodzaje urządzeń i środków technicznych służących do utrwalania obrazu lub dźwięku dla celów procesowych, sposób przechowywania, odtwarzania i kopiowania zapisów, sposób i tryb udostępniania stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym zapisu obrazu lub dźwięku oraz przekazywania im kopii zapisu obrazu lub dźwięku, jak również wysokość opłaty za sporządzenie i przekazanie kopii zapisu obrazu lub dźwięku oraz zakładanie kont w systemie informatycznym w celu przekazywania kopii zapisu obrazu lub dźwięku, mając na uwadze konieczność właściwego zabezpieczenia utrwalonego obrazu lub dźwięku przed utratą dowodu, jego zniekształceniem lub nieuprawnionym ujawnieniem, konieczność niezwłocznego dostępu uczestników postępowania do zapisu obrazu lub dźwięku oraz uzyskania kopii zapisu z akt sprawy, a także zapewnienia, aby wysokość opłaty odpowiadała rzeczywistym kosztom sporządzenia i przekazania kopii zapisu obrazu lub dźwięku.

Istniejące wersje czasowe art. 148
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2015.04.08
zmieniony przez
2016.04.15
zmieniony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 148. § 1. Protokół powinien zawierać:

    1) oznaczenie czynności, jej czasu i miejsca oraz osób w niej uczestniczących;

    2) przebieg czynności oraz oświadczenia i wnioski jej uczestników;

    3) wydane w toku czynności postanowienia i zarządzenia, a jeżeli postanowienie lub zarządzenie sporządzono osobno, wzmiankę o jego wydaniu;

    4) w miarę potrzeby stwierdzenie innych okoliczności dotyczących przebiegu czynności.

§ 2. Wyjaśnienia, zeznania, oświadczenia i wnioski oraz stwierdzenia określonych okoliczności przez organ prowadzący postępowanie zamieszcza się w protokole z możliwą dokładnością. Osoby biorące udział w czynności mają prawo żądać zamieszczenia w protokole z pełną dokładnością wszystkiego, co dotyczy ich praw lub interesów.

§ 2a. (uchylony)

§ 2b. (uchylony)

§ 2c. (uchylony)

§ 3. W protokole nie wolno zastępować zapisu treści zeznań lub wyjaśnień odwoływaniem się do innych protokołów.

§ 4. Osoby biorące udział w czynności mają prawo żądać odczytania fragmentów ich wypowiedzi wciągniętych do protokołu.

Istniejące wersje czasowe art. 148a
2016.04.15
dodany przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 148a. § 1. W protokole nie zamieszcza się danych dotyczących miejsca zamieszkania i miejsca pracy pokrzywdzonych i świadków uczestniczących w czynności. Dane te, niezamieszczone w protokole, zamieszcza się w załączniku do protokołu, który przechowuje się w załączniku adresowym do akt sprawy, do wiadomości organu prowadzącego postępowanie.

§ 2. Przepis § 1 zdanie pierwsze nie dotyczy miejsca pracy świadka będącego funkcjonariuszem publicznym, składającego zeznania w związku z pełnioną funkcją, chyba że przeprowadzający czynność w postępowaniu przygotowawczym albo przewodniczący składu orzekającego przeprowadzającego czynność uzna, iż dla dobra postępowania karnego nie powinno ono zostać zamieszczone w protokole.

§ 3. Jeżeli dane dotyczące miejsca zamieszkania i miejsca pracy pokrzywdzonych i świadków zawarte są w dokumentach innych niż protokół, o którym mowa w § 1, dokumenty, w całości lub w części, w jakiej zawierają te dane, przechowuje się w załączniku adresowym do akt sprawy, do wiadomości organu prowadzącego postępowanie. Do akt sprawy załącza się uwierzytelnione kserokopie dokumentów lub ich części, sporządzone w sposób uniemożliwiający zapoznanie się z tymi danymi.

§ 4. Przeprowadzający czynność w postępowaniu przygotowawczym albo przewodniczący składu sądu - w odniesieniu do protokołu, o którym mowa w § 1, a w odniesieniu do innych dokumentów - organ prowadzący postępowanie przygotowawcze albo prezes sądu lub przewodniczący składu sądu, może zarządzić o odstąpieniu, w całości lub w części, od stosowania przepisów § 1 lub 3:

    1) jeżeli dane dotyczące miejsca zamieszkania lub miejsca pracy pokrzywdzonego lub świadka są oskarżonemu znane;

    2) w odniesieniu do danych dotyczących miejsca zamieszkania lub miejsca pracy pokrzywdzonego lub świadka, jeżeli miejsca te stanowią równocześnie miejsce prowadzenia działalności gospodarczej przez pokrzywdzonego lub świadka i dane te zostały przekazane do publicznej wiadomości do właściwego rejestru lub ewidencji,

    3) z powodu oczywistego braku potrzeby ochrony danych dotyczących miejsca zamieszkania lub miejsca pracy pokrzywdzonego lub świadka z uwagi na charakter sprawy.

§ 5. Sąd lub organ prowadzący postępowanie przygotowawcze może ujawnić w niezbędnym zakresie dane, o których mowa w § 1, lub oryginały dokumentów, o których mowa w § 3, jeżeli mają one znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Art. 149. § 1. Protokół rozprawy oraz posiedzenia podpisują niezwłocznie przewodniczący i protokolant.

§ 2. Stenogram oraz jego przekład podpisuje stenograf, a ponadto przewodniczący rozprawy lub przeprowadzający czynność.

§ 3. Jeżeli przewodniczący nie może podpisać protokołu, protokół podpisuje za niego jeden z członków składu orzekającego, zaznaczając przyczynę braku podpisu przewodniczącego.

Art. 150. § 1. Z wyjątkiem protokołu rozprawy lub posiedzenia protokół podpisują osoby biorące udział w czynności. Przed podpisaniem należy go odczytać i uczynić o tym wzmiankę.

§ 2. Osoba uczestnicząca w czynności może podpisując protokół zgłosić jednocześnie zarzuty co do jego treści; zarzuty te należy wciągnąć do protokołu wraz z oświadczeniem osoby wykonującej czynność protokołowaną.

Art. 151. § 1. Skreślenia oraz poprawki i uzupełnienia poczynione w protokole wymagają omówienia podpisanego przez osoby podpisujące protokół.

§ 2. Jeżeli protokół nie został należycie podpisany bezpośrednio po zakończeniu czynności, brakujące podpisy mogą być złożone później, ze wskazaniem daty ich złożenia i przyczyn opóźnienia.

Istniejące wersje czasowe art. 152
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2016.04.15
zmieniony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 152. Strony oraz osoby mające w tym interes prawny mogą złożyć wniosek o sprostowanie protokołu rozprawy i posiedzenia lub przekładu zapisu dźwięku, wskazując na nieścisłości i opuszczenia.

Istniejące wersje czasowe art. 153
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2016.04.15
zmieniony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 153. § 1. Przewodniczący po wysłuchaniu protokolanta lub osoby, która sporządziła przekład zapisu dźwięku, oraz po odtworzeniu zapisu dźwięku albo obrazu i dźwięku może przychylić się do wniosku i wydać zarządzenie o sprostowaniu protokołu lub przekładu zapisu dźwięku; w przeciwnym razie w przedmiocie sprostowania orzeka, po wysłuchaniu protokolanta lub osoby, która sporządziła przekład zapisu dźwięku, sąd w składzie, który rozpoznawał sprawę.

§ 2. Jeżeli nie można utworzyć tego samego składu, postanowienie nie zapada, a poszczególni jego członkowie oraz protokolant lub osoba, która sporządziła przekład zapisu dźwięku, składają do akt sprawy oświadczenie co do zasadności wniosku.

§ 3. W razie uwzględnienia wniosku należy w sprostowanym protokole i przekładzie zapisu dźwięku umieścić odpowiednią wzmiankę, którą podpisują przewodniczący i protokolant lub osoba, która sporządziła przekład zapisu dźwięku.

§ 4. Jeżeli nieścisłość lub opuszczenie w przekładzie zapisu dźwięku wynika z niedającego się usunąć zniekształcenia lub braku zapisu dźwięku, stosowną wzmiankę należy zamieścić w protokole i przekładzie zapisu dźwięku.

§ 5. Wniosek o sprostowanie protokołu rozprawy i posiedzenia lub przekładu zapisu dźwięku pozostawia się bez rozpoznania, jeżeli został złożony po wysłaniu akt sprawy do wyższej instancji.

Istniejące wersje czasowe art. 154
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2016.04.15
zmieniony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 154. Sprostowanie oczywistych omyłek pisarskich lub rachunkowych w protokole lub przekładzie zapisu dźwięku może nastąpić na wniosek lub z urzędu w każdym czasie; przepisy art. 153 stosuje się odpowiednio.

Art. 155. § 1. O treści sprostowania zawiadamia się strony, a o odmowie sprostowania osobę, która zgłosiła wniosek o sprostowanie.

§ 2. Wniosek o sprostowanie, niezależnie od sposobu jego załatwienia, dołącza się do protokołu.

Rozdział 17

Przeglądanie akt i sporządzanie odpisów

Istniejące wersje czasowe art. 156
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2009.08.28
zmieniony przez
2011.01.02
zmieniony przez
2014.06.02
zmieniony przez
2015.07.01
zmieniony przez
2016.04.15
zmieniony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 156. § 1. Stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta sprawy sądowej oraz daje możność sporządzenia z nich odpisów lub kopii. Za zgodą prezesa sądu akta te mogą być udostępnione również innym osobom. Informacje o aktach sprawy mogą być udostępnione także za pomocą systemu teleinformatycznego, jeżeli względy techniczne nie stoją temu na przeszkodzie.

§ 1a. (uchylony)

§ 2. Na wniosek oskarżonego lub jego obrońcy wydaje się odpłatnie kopie dokumentów z akt sprawy. Kopie takie wydaje się odpłatnie, na wniosek, również innym stronom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym. Zarządzenie w przedmiocie wniosku może wydać również referendarz sądowy. Od kopii wykonanej samodzielnie nie pobiera się opłaty.

§ 3. Prezes sądu lub referendarz sądowy może w razie uzasadnionej potrzeby zarządzić wydanie odpłatnie uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy.

§ 4. Jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo ujawnienia informacji niejawnych o klauzuli tajności "tajne" lub "ściśle tajne", przeglądanie akt, sporządzanie odpisów i kopii odbywa się z zachowaniem rygorów określonych przez prezesa sądu lub sąd. Uwierzytelnionych odpisów i kopii nie wydaje się, chyba że ustawa stanowi inaczej.

§ 5. Jeżeli nie zachodzi potrzeba zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania lub ochrony ważnego interesu państwa, w toku postępowania przygotowawczego stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta, umożliwia sporządzanie odpisów lub kopii oraz wydaje odpłatnie uwierzytelnione odpisy lub kopie; prawo to przysługuje stronom także po zakończeniu postępowania przygotowawczego. W przedmiocie udostępnienia akt, sporządzenia odpisów lub kopii lub wydania uwierzytelnionych odpisów lub kopii prowadzący postępowanie przygotowawcze wydaje zarządzenie. W wypadku odmowy udostępnienia akt pokrzywdzonemu na jego wniosek należy poinformować go o możliwości udostępnienia mu akt w późniejszym terminie. Z chwilą powiadomienia podejrzanego lub obrońcy o terminie końcowego zaznajomienia z materiałami postępowania przygotowawczego pokrzywdzonemu, jego pełnomocnikowi lub przedstawicielowi ustawowemu nie można odmówić udostępnienia akt, umożliwienia sporządzania odpisów lub kopii oraz wydania odpisów lub kopii. Za zgodą prokuratora akta w toku postępowania przygotowawczego mogą być w wyjątkowych wypadkach udostępnione innym osobom. Prokurator może udostępnić akta w postaci elektronicznej.

§ 5a. W razie złożenia w toku postępowania przygotowawczego wniosku o zastosowanie albo przedłużenie tymczasowego aresztowania podejrzanemu i jego obrońcy udostępnia się niezwłocznie akta sprawy w części zawierającej treść dowodów dołączonych do wniosku, z wyłączeniem dowodów z zeznań świadków, o których mowa w art. 250 § 2b.

§ 6. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, wysokość opłaty za wydanie kopii dokumentów oraz uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy, mając na uwadze koszt wykonania takich kopii i odpisów.

Istniejące wersje czasowe art. 156a
2015.04.08
dodany przez
2016.04.15
zmieniony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 156a. Dane lub oryginały dokumentów znajdujące się w załączniku adresowym udostępnia się wyłącznie organom państwowym oraz organom samorządu terytorialnego na ich wniosek, jeżeli jest to niezbędne dla wykonywania ustawowych zadań tych organów. Można je udostępnić także na wniosek innych instytucji lub osób, jeżeli przemawia za tym ich ważny interes.

Istniejące wersje czasowe art. 157
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2015.07.01
zmieniony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 157. § 1. Stronom oraz osobom, których orzeczenie bezpośrednio dotyczy, należy na ich żądanie nieodpłatnie wydać jeden uwierzytelniony odpis każdego orzeczenia. Odpis wydaje się z uzasadnieniem, jeżeli je sporządzono.

§ 2. W sprawach, w których wyłączono jawność ze względu na ważny interes państwa, osobom, o których mowa w § 1, wydaje się tylko odpis orzeczenia kończącego postępowanie w danej instancji, bez uzasadnienia.

§ 3. Nie można odmówić stronie zezwolenia na sporządzenie odpisu protokołu czynności, w której strona uczestniczyła lub miała prawo uczestniczyć, jak również dokumentu pochodzącego od niej lub sporządzonego z jej udziałem.

Art. 158. § 1. Prokurator może przeglądać akta sprawy sądowej w każdym jej stanie oraz żądać przesłania mu ich w tym celu, jeżeli nie tamuje to biegu postępowania i nie ogranicza dostępu do akt innym uczestnikom postępowania, a zwłaszcza oskarżonemu i jego obrońcy.

§ 2. W razie przesłania akt prokuratorowi jest on obowiązany udostępnić je stronie, obrońcy lub pełnomocnikowi.

Istniejące wersje czasowe art. 159
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2015.07.01
zmieniony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 159. Na odmowę udostępnienia akt w postępowaniu przygotowawczym przysługuje stronom zażalenie; na zarządzenie prokuratora zażalenie przysługuje do sądu.

Rozdział 18

Odtworzenie zaginionych lub zniszczonych akt

Art. 160. § 1. Postępowanie w wypadku zaginięcia lub zniszczenia w całości lub w części akt sprawy będącej w toku przeprowadza sąd, w którym sprawa ostatnio się toczyła.

§ 2. Sąd Najwyższy przeprowadza takie postępowanie jedynie w zakresie odtworzenia akt tego sądu.

§ 3. Postępowanie w wypadku zaginięcia lub zniszczenia akt sprawy prawomocnie zakończonej przeprowadza sąd, w którym sprawa się toczyła w pierwszej instancji, lub inny sąd wskazany w ustawie.

§ 4. Akta postępowania przygotowawczego odtwarza prokurator, stosując odpowiednio przepisy niniejszego rozdziału.

Art. 161. Jeżeli zaginęły lub uległy zniszczeniu akta sprawy prawomocnie zakończonej, odtworzenie nastąpi w częściach niezbędnych do wykonania orzeczenia, wznowienia postępowania, przeprowadzenia postępowania w trybie kasacji albo urzeczywistnienia innych uzasadnionych interesów stron.

Istniejące wersje czasowe art. 162
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2015.07.01
zmieniony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 162. Prezes sądu lub referendarz sądowy wzywa strony do złożenia w oznaczonym terminie wniosków co do sposobu odtworzenia akt sprawy oraz przedstawienia dokumentów umożliwiających ich odtworzenie.

Istniejące wersje czasowe art. 163
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2015.07.01
zmieniony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 163. § 1. Prezes sądu lub referendarz sądowy wzywa osoby posiadające potrzebne dokumenty do ich przedstawienia sądowi, a w razie potrzeby prezes sądu zarządza ich przymusowe odebranie. Przepisy art. 217-236 stosuje się odpowiednio.

§ 2. Po sporządzeniu uwierzytelnionych odpisów należy dokumenty zwrócić osobie, która je dostarczyła lub od której je odebrano.

Istniejące wersje czasowe art. 164
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2015.07.01
zmieniony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 164. W celu odtworzenia akt sąd przeprowadza postępowanie, w tym również dowody, jakie uzna za konieczne. W szczególności sąd bierze pod uwagę wpisy do rejestrów karnych, repertoriów i innych ksiąg biurowych, utrwalenia dźwięku lub obrazu, notatki protokolantów, sędziów, ławników, prokuratorów, adwokatów lub radców prawnych, którzy uczestniczyli w rozprawie. Sąd może też przesłuchać w charakterze świadków wszystkich uczestników sprawy, której akta zaginęły lub uległy zniszczeniu, a także inne osoby, które mogą mieć wiadomości co do treści akt. Strony mają prawo wziąć udział w posiedzeniu.

Art. 165. § 1. Postanowienie co do odtworzenia akt sprawy ustala jego zakres lub stwierdza, że odtworzenie akt jest niemożliwe.

§ 2. Na postanowienie to przysługuje zażalenie.

Art. 166. Jeżeli akta sprawy prawomocnie nie ukończonej nie mogą być odtworzone albo zostały odtworzone w części, należy czynności procesowe powtórzyć w zakresie niezbędnym do kontynuowania postępowania.

Dział V

Dowody

Rozdział 19

Przepisy ogólne

Istniejące wersje czasowe art. 167
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2015.07.01
zmieniony przez
2016.04.15
zmieniony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 167. Dowody przeprowadza się na wniosek stron albo z urzędu.

Art. 168. Fakty powszechnie znane nie wymagają dowodu. To samo dotyczy faktów znanych z urzędu, należy jednak zwrócić na nie uwagę stron. Nie wyłącza to dowodu przeciwnego.

Istniejące wersje czasowe art. 168a
2015.07.01
dodany przez
2016.04.15
zmieniony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 168a. Dowodu nie można uznać za niedopuszczalny wyłącznie na tej podstawie, że został uzyskany z naruszeniem przepisów postępowania lub za pomocą czynu zabronionego, o którym mowa w art. 1 § 1 Kodeksu karnego, chyba że dowód został uzyskany w związku z pełnieniem przez funkcjonariusza publicznego obowiązków służbowych, w wyniku: zabójstwa, umyślnego spowodowania uszczerbku na zdrowiu lub pozbawienia wolności.

Istniejące wersje czasowe art. 168b
2016.04.15
dodany przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 168b. Jeżeli w wyniku kontroli operacyjnej zarządzonej na wniosek uprawnionego organu na podstawie przepisów szczególnych uzyskano dowód popełnienia przez osobę, wobec której kontrola operacyjna była stosowana, innego przestępstwa ściganego z urzędu lub przestępstwa skarbowego niż przestępstwo objęte zarządzeniem kontroli operacyjnej lub przestępstwa ściganego z urzędu lub przestępstwa skarbowego popełnionego przez inną osobę niż objętą zarządzeniem kontroli operacyjnej, prokurator podejmuje decyzję w przedmiocie wykorzystania tego dowodu w postępowaniu karnym.

Art. 169. § 1. We wniosku dowodowym należy podać oznaczenie dowodu oraz okoliczności, które mają być udowodnione. Można także określić sposób przeprowadzenia dowodu.

§ 2. Wniosek dowodowy może zmierzać do wykrycia lub oceny właściwego dowodu.

Art. 170. § 1. Oddala się wniosek dowodowy, jeżeli:

    1) przeprowadzenie dowodu jest niedopuszczalne;

    2) okoliczność, która ma być udowodniona, nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy albo jest już udowodniona zgodnie z twierdzeniem wnioskodawcy;

    3) dowód jest nieprzydatny do stwierdzenia danej okoliczności;

    4) dowodu nie da się przeprowadzić;

    5) wniosek dowodowy w sposób oczywisty zmierza do przedłużenia postępowania.

§ 2. Nie można oddalić wniosku dowodowego na tej podstawie, że dotychczasowe dowody wykazały przeciwieństwo tego, co wnioskodawca zamierza udowodnić.

§ 3. Oddalenie wniosku dowodowego następuje w formie postanowienia.

§ 4. Oddalenie wniosku dowodowego nie stoi na przeszkodzie późniejszemu dopuszczeniu dowodu, chociażby nie ujawniły się nowe okoliczności.

Istniejące wersje czasowe art. 171
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2015.07.01
zmieniony przez
2016.04.15
zmieniony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 171. § 1. Osobie przesłuchiwanej należy umożliwić swobodne wypowiedzenie się w granicach określonych celem danej czynności, a dopiero następnie można zadawać pytania zmierzające do uzupełnienia, wyjaśnienia lub kontroli wypowiedzi.

§ 2. Prawo zadawania pytań mają, oprócz organu przesłuchującego, strony, obrońcy, pełnomocnicy oraz biegli. Pytania zadaje się osobie przesłuchiwanej bezpośrednio, chyba że organ przesłuchujący zarządzi inaczej.

§ 3. Jeżeli osoba przesłuchiwana nie ukończyła 15 lat, czynności z jej udziałem powinny być, w miarę możliwości, przeprowadzone w obecności przedstawiciela ustawowego lub faktycznego opiekuna, chyba że dobro postępowania stoi temu na przeszkodzie.

§ 4. Nie wolno zadawać pytań sugerujących osobie przesłuchiwanej treść odpowiedzi.

§ 5. Niedopuszczalne jest:

    1) wpływanie na wypowiedzi osoby przesłuchiwanej za pomocą przymusu lub groźby bezprawnej;

    2) stosowanie hipnozy albo środków chemicznych lub technicznych wpływających na procesy psychiczne osoby przesłuchiwanej albo mających na celu kontrolę nieświadomych reakcji jej organizmu w związku z przesłuchaniem.

§ 6. Organ przesłuchujący uchyla pytania określone w § 4, jak również pytania nieistotne.

§ 7. Wyjaśnienia, zeznania oraz oświadczenia złożone w warunkach wyłączających swobodę wypowiedzi lub uzyskane wbrew zakazom wymienionym w § 5 nie mogą stanowić dowodu.

Art. 172. Osoby przesłuchiwane mogą być konfrontowane w celu wyjaśnienia sprzeczności. Konfrontacja nie jest dopuszczalna w wypadku określonym w art. 184.

Art. 173. § 1. Osobie przesłuchiwanej można okazać inną osobę, jej wizerunek lub rzecz w celu jej rozpoznania. Okazanie powinno być przeprowadzone tak, aby wyłączyć sugestię.

§ 2. W razie potrzeby okazanie można przeprowadzić również tak, aby wyłączyć możliwość rozpoznania osoby przesłuchiwanej przez osobę rozpoznawaną.

§ 3. Podczas okazania osoba okazywana powinna znajdować się w grupie obejmującej łącznie co najmniej cztery osoby.

§ 4. Minister Sprawiedliwości, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw wewnętrznych, określi, w drodze rozporządzenia, warunki techniczne przeprowadzenia okazania, mając na uwadze konieczność zapewnienia sprawnego toku postępowania, a także właściwej realizacji gwarancji procesowych jej uczestników.

Art. 174. Dowodu z wyjaśnień oskarżonego lub z zeznań świadka nie wolno zastępować treścią pism, zapisków lub notatek urzędowych.

Rozdział 20

Wyjaśnienia oskarżonego

Art. 175. § 1. Oskarżony ma prawo składać wyjaśnienia; może jednak bez podania powodów odmówić odpowiedzi na poszczególne pytania lub odmówić składania wyjaśnień. O prawie tym należy go pouczyć.

§ 2. Obecny przy czynnościach dowodowych oskarżony ma prawo składać wyjaśnienia co do każdego dowodu.

Art. 176. § 1. W postępowaniu przygotowawczym oskarżonemu należy, na jego żądanie lub jego obrońcy, umożliwić w toku przesłuchania złożenie wyjaśnień na piśmie. Przesłuchujący podejmie w tym wypadku środki zapobiegające porozumieniu się oskarżonego z innymi osobami w czasie spisywania wyjaśnień.

§ 2. Przesłuchujący może z ważnych powodów odmówić zgody na złożenie przez oskarżonego wyjaśnień na piśmie.

§ 3. (uchylony)

§ 4. Pisemne wyjaśnienia oskarżonego, podpisane przez niego, z zaznaczeniem daty ich złożenia, stanowią załącznik do protokołu.

Rozdział 21

Świadkowie

Istniejące wersje czasowe art. 177
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2011.11.12
zmieniony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 177. § 1. Każda osoba wezwana w charakterze świadka ma obowiązek stawić się i złożyć zeznania.

§ 1a. Przesłuchanie świadka może nastąpić przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie tej czynności na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. W postępowaniu przed sądem w czynności w miejscu przebywania świadka bierze udział referendarz sądowy, asystent sędziego lub urzędnik zatrudniony w sądzie, w którego okręgu świadek przebywa.

§ 2. Świadka, który nie może się stawić na wezwanie z powodu choroby, kalectwa lub innej niedającej się pokonać przeszkody, można przesłuchać w miejscu jego pobytu.

Istniejące wersje czasowe art. 178
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2015.07.01
zmieniony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 178. Nie wolno przesłuchiwać jako świadków:

    1) obrońcy albo adwokata lub radcy prawnego działającego na podstawie art. 245 § 1, co do faktów, o których dowiedział się udzielając porady prawnej lub prowadząc sprawę;

    2) duchownego co do faktów, o których dowiedział się przy spowiedzi.

Istniejące wersje czasowe art. 178a
2015.07.01
dodany przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 178a. Nie wolno przesłuchiwać jako świadka mediatora co do faktów, o których dowiedział się od oskarżonego lub pokrzywdzonego prowadząc postępowanie mediacyjne, z wyłączeniem informacji o przestępstwach, o których mowa w art. 240 § 1 Kodeksu karnego.

Istniejące wersje czasowe art. 179
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2011.01.02
zmieniony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.01.27
zmieniony przez
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 179. § 1. Osoby obowiązane do zachowania w tajemnicy informacji niejawnych o klauzuli tajności "tajne" lub "ściśle tajne" mogą być przesłuchane co do okoliczności, na które rozciąga się ten obowiązek, tylko po zwolnieniu tych osób od obowiązku zachowania tajemnicy przez uprawniony organ przełożony.

§ 2. Zwolnienia wolno odmówić tylko wtedy, gdyby złożenie zeznania wyrządzić mogło poważną szkodę państwu.

§ 3. Sąd lub prokurator może zwrócić się do właściwego naczelnego organu administracji rządowej o zwolnienie świadka od obowiązku zachowania tajemnicy, jeżeli ustawy szczególne nie stanowią inaczej.

Istniejące wersje czasowe art. 180
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2010.08.07
zmieniony przez
2011.01.02
zmieniony przez
2013.07.18
zmieniony przez
2015.07.01
zmieniony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.01.01
zmieniony przez
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 180. § 1. Osoby obowiązane do zachowania w tajemnicy informacji niejawnych o klauzuli tajności "zastrzeżone" lub "poufne" lub tajemnicy związanej z wykonywaniem zawodu lub funkcji mogą odmówić zeznań co do okoliczności, na które rozciąga się ten obowiązek, chyba że sąd lub prokurator dla dobra wymiaru sprawiedliwości zwolni te osoby od obowiązku zachowania tajemnicy, jeżeli ustawy szczególne nie stanowią inaczej. Na postanowienie w tym przedmiocie przysługuje zażalenie.

§ 2. Osoby obowiązane do zachowania tajemnicy notarialnej, adwokackiej, radcy prawnego, doradcy podatkowego, lekarskiej, dziennikarskiej lub statystycznej oraz tajemnicy Prokuratorii Generalnej, mogą być przesłuchiwane co do faktów objętych tą tajemnicą tylko wtedy, gdy jest to niezbędne dla dobra wymiaru sprawiedliwości, a okoliczność nie może być ustalona na podstawie innego dowodu. W postępowaniu przygotowawczym w przedmiocie przesłuchania lub zezwolenia na przesłuchanie decyduje sąd, na posiedzeniu bez udziału stron, w terminie nie dłuższym niż 7 dni od daty doręczenia wniosku prokuratora. Na postanowienie sądu przysługuje zażalenie.

§ 3. Zwolnienie dziennikarza od obowiązku zachowania tajemnicy nie może dotyczyć danych umożliwiających identyfikację autora materiału prasowego, listu do redakcji lub innego materiału o tym charakterze, jak również identyfikację osób udzielających informacji opublikowanych lub przekazanych do opublikowania, jeżeli osoby te zastrzegły nieujawnianie powyższych danych.

§ 4. Przepisu § 3 nie stosuje się, jeżeli informacja dotyczy przestępstwa, o którym mowa w art. 240 § 1 Kodeksu karnego.

§ 5. Odmowa przez dziennikarza ujawnienia danych, o których mowa w § 3, nie uchyla jego odpowiedzialności za przestępstwo, którego dopuścił się publikując informację.

Istniejące wersje czasowe art. 181
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2011.01.02
zmieniony przez
2016.08.05
zmieniony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
2019.02.09
zmieniony przez
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 181. § 1. W wypadkach przewidzianych w art. 179 i art. 180 sąd przesłuchuje taką osobę na rozprawie z wyłączeniem jawności. Nie dotyczy to wypadku, gdy zwolnienie z tajemnicy nastąpiło na podstawie art. 40 ust. 2 pkt 4, art. 40 ust. 3 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (Dz. U. z 2018 r. poz. 617, z późn. zm.), art. 14 ust. 2 pkt 3 lub art. 14 ust. 3 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2017 r. poz. 1318 i 1524 oraz z 2018 r. poz. 1115 i 1515), w przewidzianym przez te ustawy zakresie i przy braku wskazanego w nich sprzeciwu.

§ 1a. Jeżeli zwolnienie z tajemnicy nastąpiło na podstawie i na zasadach, o których mowa w § 1 zdanie drugie, okoliczności objęte tajemnicą, które zostały ujawnione na rozprawie z wyłączeniem jawności, mogą być rozpowszechniane publicznie przez osobę, której zgoda była wymagana do zwolnienia z tej tajemnicy.

§ 2. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, sposób sporządzania, przechowywania i udostępniania protokołów przesłuchań oskarżonych, świadków, biegłych i kuratorów, a także innych dokumentów lub przedmiotów, na które rozciąga się obowiązek zachowania w tajemnicy informacji niejawnych albo zachowania tajemnicy związanej z wykonywaniem zawodu lub funkcji, jak również dopuszczalny sposób powoływania się na takie przesłuchania, dokumenty i przedmioty w orzeczeniach i pismach procesowych, mając na uwadze konieczność zapewnienia właściwej ochrony tajemnicy przed nieuprawnionym ujawnieniem.

Art. 182. § 1. Osoba najbliższa dla oskarżonego może odmówić zeznań.

§ 2. Prawo odmowy zeznań trwa mimo ustania małżeństwa lub przysposobienia.

§ 3. Prawo odmowy zeznań przysługuje także świadkowi, który w innej toczącej się sprawie jest oskarżony o współudział w przestępstwie objętym postępowaniem.

Art. 183. § 1. Świadek może uchylić się od odpowiedzi na pytanie, jeżeli udzielenie odpowiedzi mogłoby narazić jego lub osobę dla niego najbliższą na odpowiedzialność za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe.

§ 2. Świadek może żądać, aby przesłuchano go na rozprawie z wyłączeniem jawności, jeżeli treść zeznań mogłaby narazić na hańbę jego lub osobę dla niego najbliższą.

Istniejące wersje czasowe art. 184
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2011.01.02
zmieniony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 184. § 1. Jeżeli zachodzi uzasadniona obawa niebezpieczeństwa dla życia, zdrowia, wolności albo mienia w znacznych rozmiarach świadka lub osoby dla niego najbliższej, sąd, a w postępowaniu przygotowawczym prokurator, może wydać postanowienie o zachowaniu w tajemnicy okoliczności umożliwiających ujawnienie tożsamości świadka, w tym danych osobowych, jeżeli nie mają one znaczenia dla rozstrzygnięcia w sprawie. Postępowanie w tym zakresie toczy się bez udziału stron i objęte jest tajemnicą jako informacja niejawna o klauzuli tajności "tajne" lub "ściśle tajne". W postanowieniu pomija się okoliczności, o których mowa w zdaniu pierwszym.

§ 2. W razie wydania postanowienia określonego w § 1 okoliczności, o których mowa w tym przepisie, pozostają wyłącznie do wiadomości sądu i prokuratora, a gdy zachodzi konieczność - również funkcjonariusza Policji prowadzącego postępowanie. Protokół przesłuchania świadka wolno udostępniać oskarżonemu lub obrońcy tylko w sposób uniemożliwiający ujawnienie okoliczności, o których mowa w § 1.

§ 3. Świadka przesłuchuje prokurator, a także sąd, który może zlecić wykonanie tej czynności sędziemu wyznaczonemu ze swojego składu - w miejscu i w sposób uniemożliwiający ujawnienie okoliczności, o których mowa w § 1. W przesłuchaniu świadka przez sąd lub sędziego wyznaczonego mają prawo wziąć udział prokurator, oskarżony i jego obrońca. Przepis art. 396 § 3 zdanie drugie stosuje się odpowiednio.

§ 4. W razie przesłuchania świadka przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie tej czynności na odległość, w protokole czynności z udziałem specjalistów należy wskazać ich imiona, nazwiska, specjalności i rodzaj wykonywanej czynności. Przepisu art. 205 § 3 nie stosuje się.

§ 5. Na postanowienie w sprawie zachowania w tajemnicy okoliczności, o których mowa w § 1, świadkowi i oskarżonemu, a w postępowaniu przed sądem także prokuratorowi, przysługuje w terminie 3 dni zażalenie. Zażalenie na postanowienie prokuratora rozpoznaje sąd właściwy do rozpoznania sprawy. Postępowanie dotyczące zażalenia toczy się bez udziału stron i jest objęte tajemnicą jako informacja niejawna o klauzuli tajności "tajne" lub "ściśle tajne".

§ 6. W razie uwzględnienia zażalenia protokół przesłuchania świadka podlega zniszczeniu; o zniszczeniu protokołu należy uczynić wzmiankę w aktach sprawy.

§ 7. Świadek może, do czasu zamknięcia przewodu sądowego przed sądem pierwszej instancji, wystąpić z wnioskiem o uchylenie postanowienia, o którym mowa w § 1. Na postanowienie w przedmiocie wniosku służy zażalenie. Przepis § 5 stosuje się odpowiednio. W razie uwzględnienia wniosku protokół przesłuchania świadka podlega ujawnieniu w całości.

§ 8. Jeżeli okaże się, że w czasie wydania postanowienia, o którym mowa w § 1, nie istniała uzasadniona obawa niebezpieczeństwa dla życia, zdrowia, wolności albo mienia w znacznych rozmiarach świadka lub osoby dla niego najbliższej albo że świadek złożył świadomie fałszywe zeznania lub nastąpiło jego ujawnienie, prokurator w postępowaniu przygotowawczym, a w postępowaniu sądowym sąd, na wniosek prokuratora, może uchylić to postanowienie. Przepis § 5 stosuje się odpowiednio. Protokół przesłuchania świadka podlega ujawnieniu w całości.

§ 9. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, sposób i warunki składania wniosku o wydanie postanowienia, o którym mowa w § 1, przesłuchania świadka, co do którego wydano to postanowienie, oraz sporządzania, przechowywania i udostępniania protokołów przesłuchania tego świadka, a także dopuszczalny sposób powoływania się na jego zeznania w orzeczeniach i pismach procesowych, mając na uwadze zapewnienie właściwej ochrony tajemnicy okoliczności umożliwiających ujawnienie tożsamości świadka przed nieuprawnionym ujawnieniem.

Art. 185. Można zwolnić od złożenia zeznania lub odpowiedzi na pytania osobę pozostającą z oskarżonym w szczególnie bliskim stosunku osobistym, jeżeli osoba taka wnosi o zwolnienie.

Istniejące wersje czasowe art. 185a
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2014.01.27
zmieniony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 185a. § 1. W sprawach o przestępstwa popełnione z użyciem przemocy lub groźby bezprawnej lub określone w rozdziałach XXIII, XXV i XXVI Kodeksu karnego pokrzywdzonego, który w chwili przesłuchania nie ukończył 15 lat, przesłuchuje się w charakterze świadka tylko wówczas, gdy jego zeznania mogą mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, i tylko raz, chyba że wyjdą na jaw istotne okoliczności, których wyjaśnienie wymaga ponownego przesłuchania, lub żąda tego oskarżony, który nie miał obrońcy w czasie pierwszego przesłuchania pokrzywdzonego.

§ 2. Przesłuchanie przeprowadza sąd na posiedzeniu z udziałem biegłego psychologa. Prokurator, obrońca oraz pełnomocnik pokrzywdzonego mają prawo wziąć udział w przesłuchaniu. Osoba wymieniona w art. 51 § 2 lub osoba pełnoletnia wskazana przez pokrzywdzonego, o którym mowa w § 1, ma prawo również być obecna przy przesłuchaniu, jeżeli nie ogranicza to swobody wypowiedzi przesłuchiwanego. Jeżeli oskarżony zawiadomiony o tej czynności nie posiada obrońcy z wyboru, sąd wyznacza mu obrońcę z urzędu.

§ 3. Na rozprawie głównej odtwarza się sporządzony zapis obrazu i dźwięku przesłuchania oraz odczytuje się protokół przesłuchania.

§ 4. W sprawach o przestępstwa wymienione w § 1 małoletniego pokrzywdzonego, który w chwili przesłuchania ukończył 15 lat, przesłuchuje się w warunkach określonych w § 1-3, gdy zachodzi uzasadniona obawa, że przesłuchanie w innych warunkach mogłoby wywrzeć negatywny wpływ na jego stan psychiczny.

Istniejące wersje czasowe art. 185b
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2014.01.27
zmieniony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 185b. § 1. W sprawach o przestępstwa popełnione z użyciem przemocy lub groźby bezprawnej lub określone w rozdziałach XXV i XXVI Kodeksu karnego świadka, który w chwili przesłuchania nie ukończył 15 lat, przesłuchuje się w warunkach określonych w art. 185a § 1-3, jeżeli zeznania tego świadka mogą mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

§ 2. W sprawach o przestępstwa wymienione w § 1 małoletniego świadka, który w chwili przesłuchania ukończył 15 lat, przesłuchuje się w trybie określonym w art. 177 § 1a, gdy zachodzi uzasadniona obawa, że bezpośrednia obecność oskarżonego przy przesłuchaniu mogłaby oddziaływać krępująco na zeznania świadka lub wywierać negatywny wpływ na jego stan psychiczny.

§ 3. Przepisów § 1 i 2 nie stosuje się do świadka współdziałającego w popełnieniu czynu zabronionego, o który toczy się postępowanie karne, lub świadka, którego czyn pozostaje w związku z czynem, o który toczy się postępowanie karne.

Istniejące wersje czasowe art. 185c
2014.01.27
dodany przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 185c. § 1. W sprawach o przestępstwa określone w art. 197-199 Kodeksu karnego zawiadomienie o przestępstwie, jeżeli składa je pokrzywdzony, powinno ograniczyć się do wskazania najważniejszych faktów i dowodów.

§ 2. Przesłuchanie pokrzywdzonego w charakterze świadka przeprowadza sąd na posiedzeniu, w którym mają prawo wziąć udział prokurator, obrońca oraz pełnomocnik pokrzywdzonego. Na rozprawie głównej odtwarza się sporządzony zapis obrazu i dźwięku przesłuchania oraz odczytuje się protokół przesłuchania.

§ 3. Jeżeli zajdzie konieczność ponownego przesłuchania pokrzywdzonego w charakterze świadka, na jego wniosek przesłuchanie przeprowadza się w sposób wskazany w art. 177 § 1a, gdy zachodzi uzasadniona obawa, że bezpośrednia obecność oskarżonego przy przesłuchaniu mogłaby oddziaływać krępująco na zeznania pokrzywdzonego lub wywierać negatywny wpływ na jego stan psychiczny.

§ 4. Jeżeli przesłuchanie odbywa się z udziałem biegłego psychologa, należy zapewnić, na wniosek pokrzywdzonego, aby był on osobą tej samej płci co pokrzywdzony, chyba że będzie to utrudniać postępowanie.

Istniejące wersje czasowe art. 185d
2014.01.27
dodany przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 185d. § 1. Przesłuchania w trybie określonym w art. 185a-185c przeprowadza się w odpowiednio przystosowanych pomieszczeniach w siedzibie sądu lub poza jego siedzibą.

§ 2. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, sposób przygotowania przesłuchania w trybie, o którym mowa w § 1, oraz warunki, jakim powinny odpowiadać pomieszczenia przeznaczone do przeprowadzania takich przesłuchań, w tym ich wyposażenie techniczne, mając na względzie konieczność zapewnienia swobody wypowiedzi i poczucia bezpieczeństwa osób przesłuchiwanych.

Art. 186. § 1. Osoba uprawniona do odmowy złożenia zeznań albo zwolniona na podstawie art. 185 może oświadczyć, że chce z tego prawa skorzystać, nie później jednak niż przed rozpoczęciem pierwszego zeznania w postępowaniu sądowym; poprzednio złożone zeznanie tej osoby nie może wówczas służyć za dowód ani być odtworzone.

§ 2. Sporządzone w postępowaniu karnym protokoły oględzin ciała podlegają ujawnieniu na rozprawie, choćby osoba poddana oględzinom odmówiła wyjaśnień lub zeznań albo została od nich zwolniona na podstawie art. 182 lub art. 185.

Art. 187. § 1. Przyrzeczenie od świadka może odebrać tylko sąd lub sędzia wyznaczony.

§ 2. Świadek składa przyrzeczenie przed rozpoczęciem zeznań.

§ 3. Można odstąpić od odebrania przyrzeczenia od świadka, jeżeli obecne strony nie sprzeciwiają się temu.

Art. 188. § 1. Świadek składa przyrzeczenie powtarzając za sędzią słowa: "Świadomy znaczenia moich słów i odpowiedzialności przed prawem przyrzekam uroczyście, że będę mówił szczerą prawdę, niczego nie ukrywając z tego, co mi jest wiadome".

§ 2. W czasie składania przyrzeczenia wszyscy, nie wyłączając sędziów, stoją.

§ 3. Osoby nieme i głuche składają przyrzeczenie przez podpisanie tekstu przyrzeczenia.

§ 4. Świadkowi, który w danej sprawie składał już przyrzeczenie, sąd przypomina je przy przesłuchaniu, chyba że uzna za potrzebne ponowne odebranie przyrzeczenia.

Art. 189. Nie odbiera się przyrzeczenia:

    1) od osób, które nie ukończyły 17 lat;

    2) gdy zachodzi uzasadnione podejrzenie, że świadek z powodu zaburzeń psychicznych nie zdaje sobie należycie sprawy ze znaczenia przyrzeczenia;

    3) gdy świadek jest osobą podejrzaną o popełnienie przestępstwa będącego przedmiotem postępowania lub pozostającego w ścisłym związku z czynem stanowiącym przedmiot postępowania albo gdy za to przestępstwo został skazany;

    4) gdy świadek był prawomocnie skazany za fałszywe zeznanie lub oskarżenie.

Art. 190. § 1. Przed rozpoczęciem przesłuchania należy uprzedzić świadka o odpowiedzialności karnej za zeznanie nieprawdy lub zatajenie prawdy.

§ 2. W postępowaniu przygotowawczym świadek podpisuje oświadczenie, że został uprzedzony o tej odpowiedzialności.

Istniejące wersje czasowe art. 191
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2015.04.08
zmieniony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 191. § 1. Przesłuchanie rozpoczyna się od zapytania świadka o imię, nazwisko, wiek, zajęcie, karalność za fałszywe zeznanie lub oskarżenie oraz stosunek do stron.

§ 1a. Miejsce zamieszkania świadka ustala się na podstawie dokumentu tożsamości lub pisemnego oświadczenia świadka.

§ 1b. Pytania zadawane świadkowi nie mogą zmierzać do ujawnienia jego miejsca zamieszkania ani miejsca pracy, chyba że ma to znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

§ 2. Świadka należy uprzedzić o treści art. 182, a o treści art. 183 oraz art. 185, jeżeli ujawnią się okoliczności objęte tymi przepisami.

§ 3. (uchylony)

Art. 192. § 1. Jeżeli karalność czynu zależy od stanu zdrowia pokrzywdzonego, nie może on sprzeciwić się oględzinom i badaniom niepołączonym z zabiegiem chirurgicznym lub obserwacją w zakładzie leczniczym.

§ 2. Jeżeli istnieje wątpliwość co do stanu psychicznego świadka, jego stanu rozwoju umysłowego, zdolności postrzegania lub odtwarzania przez niego postrzeżeń, sąd lub prokurator może zarządzić przesłuchanie świadka z udziałem biegłego lekarza lub biegłego psychologa, a świadek nie może się temu sprzeciwić.

§ 3. Przepisów § 1 i 2 nie stosuje się do osób, które odmówiły zeznań lub zostały od nich zwolnione na podstawie art. 182 § 1 i 2 lub art. 185.

§ 4. Dla celów dowodowych można również świadka, za jego zgodą, poddać oględzinom ciała i badaniu lekarskiemu lub psychologicznemu.

Art. 192a. § 1. W celu ograniczenia kręgu osób podejrzanych lub ustalenia wartości dowodowej ujawnionych śladów można pobrać odciski daktyloskopijne, wymaz ze śluzówki policzków, włosy, ślinę, próby pisma, zapach, wykonać fotografię osoby lub dokonać utrwalenia głosu. Po wykorzystaniu w sprawie, w której dokonano pobrania lub utrwalenia, pobrany lub utrwalony materiał zbędny dla postępowania należy niezwłocznie usunąć z akt i zniszczyć.

§ 2. W wypadkach, o których mowa w § 1, za zgodą osoby badanej biegły może również zastosować środki techniczne mające na celu kontrolę nieświadomych reakcji organizmu tej osoby.

§ 3. Badania i czynności, o których mowa w § 1 i art. 192 § 1, wykonuje się odpowiednio w warunkach i w sposób określony w przepisach wydanych na podstawie art. 74 § 4.

Rozdział 22

Biegli, tłumacze, specjaliści

Art. 193. § 1. Jeżeli stwierdzenie okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy wymaga wiadomości specjalnych, zasięga się opinii biegłego albo biegłych.

§ 2. W celu wydania opinii można też zwrócić się do instytucji naukowej lub specjalistycznej.

§ 3. W wypadku powołania biegłych z zakresu różnych specjalności, o tym, czy mają oni przeprowadzić badania wspólnie i wydać jedną wspólną opinię, czy opinie odrębne, rozstrzyga organ procesowy powołujący biegłych.

Art. 194. O dopuszczeniu dowodu z opinii biegłego wydaje się postanowienie, w którym należy wskazać:

    1) imię, nazwisko i specjalność biegłego lub biegłych, a w wypadku opinii instytucji, w razie potrzeby, specjalność i kwalifikacje osób, które powinny wziąć udział w przeprowadzeniu ekspertyzy;

    2) przedmiot i zakres ekspertyzy ze sformułowaniem, w miarę potrzeby, pytań szczegółowych;

    3) termin dostarczenia opinii.

Art. 195. Do pełnienia czynności biegłego jest obowiązany nie tylko biegły sądowy, lecz także każda osoba, o której wiadomo, że ma odpowiednią wiedzę w danej dziedzinie.

Art. 196. § 1. Nie mogą być biegłymi osoby wymienione w art. 178, 182 i 185 oraz osoby, do których odnoszą się odpowiednie przyczyny wyłączenia wymienione w art. 40 § 1 pkt 1-3 i 5, osoby powołane w sprawie w charakterze świadków, a także osoby, które były świadkiem czynu.

§ 2. Jeżeli ujawnią się przyczyny wyłączenia biegłego wymienione w § 1, wydana przez niego opinia nie stanowi dowodu, a na miejsce biegłego wyłączonego powołuje się innego biegłego.

§ 3. Jeżeli ujawnią się powody osłabiające zaufanie do wiedzy lub bezstronności biegłego albo inne ważne powody, powołuje się innego biegłego.

Istniejące wersje czasowe art. 197
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2015.04.08
zmieniony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 197. § 1. Biegły składa przyrzeczenie następującej treści: "Świadomy znaczenia moich słów i odpowiedzialności przed prawem, przyrzekam uroczyście, że powierzone mi obowiązki wykonam z całą sumiennością i bezstronnością".

§ 2. Biegły sądowy powołuje się na przyrzeczenie złożone przy ustanowieniu go w tym charakterze.

§ 2a. Jeżeli zachodzi uzasadniona obawa użycia przemocy lub groźby bezprawnej wobec biegłego lub osoby najbliższej w związku z jego czynnościami, może on zastrzec dane dotyczące miejsca zamieszkania do wyłącznej wiadomości prokuratora lub sądu. Pisma procesowe doręcza się wówczas do instytucji, w której biegły jest zatrudniony, lub na inny wskazany przez niego adres.

§ 3. Do biegłego stosuje się odpowiednio przepisy art. 177, art. 179-181, art. 187, art. 188 § 2 i 4, art. 190 oraz art. 191 § 1.

Art. 198. § 1. W miarę potrzeby udostępnia się biegłemu akta sprawy w zakresie niezbędnym do wydania opinii i wzywa się go do udziału w przeprowadzeniu dowodów.

§ 2. Organ procesowy może zastrzec swoją obecność przy przeprowadzaniu przez biegłego niektórych lub wszystkich badań, jeżeli nie wpłynie to ujemnie na wynik badania.

§ 3. W razie potrzeby organ procesowy może wprowadzić zmiany co do zakresu ekspertyzy lub postawionych pytań oraz stawiać pytania dodatkowe.

Art. 199. Złożone wobec biegłego albo wobec lekarza udzielającego pomocy medycznej oświadczenia oskarżonego, dotyczące zarzucanego mu czynu, nie mogą stanowić dowodu.

Art. 199a. Stosowanie w czasie badania przez biegłego środków technicznych mających na celu kontrolę nieświadomych reakcji organizmu badanej osoby możliwe jest wyłącznie za jej zgodą. Przepisu art. 199 nie stosuje się.

Art. 200. § 1. W zależności od polecenia organu procesowego biegły składa opinię ustnie lub na piśmie.

§ 2. Opinia powinna zawierać:

    1) imię, nazwisko, stopień i tytuł naukowy, specjalność i stanowisko zawodowe biegłego;

    2) imiona i nazwiska oraz pozostałe dane innych osób, które uczestniczyły w przeprowadzeniu ekspertyzy, ze wskazaniem czynności dokonanych przez każdą z nich;

    3) w wypadku opinii instytucji - także pełną nazwę i siedzibę instytucji;

    4) czas przeprowadzonych badań oraz datę wydania opinii;

    5) sprawozdanie z przeprowadzonych czynności i spostrzeżeń oraz oparte na nich wnioski;

    6) podpisy wszystkich biegłych, którzy uczestniczyli w wydaniu opinii.

§ 3. Osoby, które brały udział w wydaniu opinii, mogą być, w razie potrzeby, przesłuchiwane w charakterze biegłych, a osoby, które uczestniczyły tylko w badaniach - w charakterze świadków.

Art. 201. Jeżeli opinia jest niepełna lub niejasna albo gdy zachodzi sprzeczność w samej opinii lub między różnymi opiniami w tej samej sprawie, można wezwać ponownie tych samych biegłych lub powołać innych.

Istniejące wersje czasowe art. 202
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2010.06.08
zmieniony przez
2015.07.01
zmieniony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 202. § 1. W celu wydania opinii o stanie zdrowia psychicznego oskarżonego sąd, a w postępowaniu przygotowawczym prokurator, powołuje co najmniej dwóch biegłych lekarzy psychiatrów.

§ 2. Na wniosek psychiatrów do udziału w wydaniu opinii powołuje się ponadto biegłego lub biegłych innych specjalności.

§ 3. Do udziału w wydaniu opinii o stanie zdrowia psychicznego oskarżonego, w zakresie zaburzeń preferencji seksualnych, sąd, a w postępowaniu przygotowawczym prokurator, powołuje biegłego lekarza seksuologa.

§ 4. Biegli nie mogą pozostawać ze sobą w związku małżeńskim ani w innym stosunku, który mógłby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich samodzielności.

§ 5. Opinia biegłych powinna zawierać stwierdzenia dotyczące zarówno poczytalności oskarżonego w chwili popełnienia zarzucanego mu czynu, jak i jego aktualnego stanu zdrowia psychicznego, a zwłaszcza wskazanie, czy stan ten pozwala oskarżonemu na udział w postępowaniu i na prowadzenie obrony w sposób samodzielny i rozsądny, a w razie potrzeby także stwierdzenia co do okoliczności wymienionych w art. 93b Kodeksu karnego.

Istniejące wersje czasowe art. 203
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2009.02.24
zmieniony przez
2015.07.01
zmieniony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 203. § 1. W razie zgłoszenia przez biegłych takiej konieczności, badanie stanu zdrowia psychicznego oskarżonego może być połączone z obserwacją w zakładzie leczniczym tylko wtedy, gdy zebrane dowody wskazują na duże prawdopodobieństwo, że oskarżony popełnił przestępstwo. Przepis art. 259 § 2 stosuje się odpowiednio, chyba że oskarżony wnosi o poddanie go obserwacji.

§ 2. O potrzebie obserwacji w zakładzie leczniczym orzeka sąd, określając miejsce i czas trwania obserwacji. W postępowaniu przygotowawczym sąd orzeka na wniosek prokuratora. Przepisy art. 156 § 5a oraz art. 249 § 3 i 5 stosuje się odpowiednio.

§ 3. Obserwacja w zakładzie leczniczym nie powinna trwać dłużej niż 4 tygodnie; na wniosek zakładu sąd może przedłużyć ten termin na czas określony, niezbędny do zakończenia obserwacji; łączny czas trwania obserwacji w danej sprawie nie może przekroczyć 8 tygodni. O zakończeniu obserwacji biegli niezwłocznie zawiadamiają sąd.

§ 4. Na postanowienia, o których mowa w § 2 i 3, przysługuje zażalenie. Sąd rozpoznaje zażalenie niezwłocznie.

§ 5. Minister właściwy do spraw zdrowia, w porozumieniu z Ministrem Sprawiedliwości, określi, w drodze rozporządzenia, wykaz zakładów psychiatrycznych i zakładów leczenia odwykowego przeznaczonych do wykonywania obserwacji, w tym do wykonywania obserwacji osób pozbawionych wolności, oraz sposób finansowania obserwacji, a także warunki zabezpieczenia zakładów dla osób pozbawionych wolności, mając na uwadze potrzebę zapewnienia sprawnego toku postępowania.

Istniejące wersje czasowe art. 204
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2015.07.01
zmieniony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2018 r. poz. 1987
Pokaż wszystkie w jednym oknie

Art. 204. § 1. Należy wezwać tłumacza, jeżeli zachodzi potrzeba przesłuchania:

    1) głuchego lub niemego, a nie wystarcza porozumienie się z nim za pomocą pisma;

    2) osoby niewładającej językiem polskim.

§ 2. Należy również wezwać tłumacza, jeżeli zachodzi potrzeba przełożenia na język polski pisma sporządzonego w języku obcym lub odwrotnie albo zapoznania strony z treścią przeprowadzanego dowodu.

§ 3. Do tłumacza stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące biegłych.

Art. 205. § 1. Jeżeli dokonanie oględzin, przesłuchania przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie tej czynności na odległość, eksperymentu, ekspertyzy, zatrzymania rzeczy lub przeszukania wymaga czynności technicznych, w szczególności takich jak wykonanie pomiarów, obliczeń, zdjęć, utrwalenie śladów, można do udziału w nich wezwać specjalistów.

§ 2. Specjalistę niebędącego funkcjonariuszem organów procesowych można wezwać, przed przystąpieniem do czynności, do złożenia następującego przyrzeczenia: "Świadomy znaczenia powierzonej mi czynności i odpowiedzialności przed prawem przyrzekam uroczyście, że powierzone mi obowiązki wykonam z całą sumiennością i bezstronnością".

§ 3. W protokole czynności przeprowadzonej z udziałem specjalistów należy wskazać ich imiona i nazwiska, specjalność, miejsce zamieszkania, miejsce pracy i stanowisko oraz podać rodzaj i zakres czynności wykonanych przez każdego z nich.

Art. 206. § 1. Do specjalistów stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące biegłych, z wyjątkiem art. 194, 197, 200 i 202.

§ 2. W razie potrzeby można przesłuchiwać specjalistów w charakterze świadków.

Rozdział 23

Oględziny. Otwarcie zwłok. Eksperyment procesowy

Art. 207. § 1. W razie potrzeby dokonuje się oględzin miejsca, osoby lub rzeczy.

§ 2. Jeżeli przedmiot może ulec przy badaniu zniszczeniu lub zniekształceniu, część tego przedmiotu należy w miarę możności zachować w stanie niezmienionym, a gdy to nie jest możliwe - stan ten utrwalić w inny sposób.

Art. 208. Oględzin lub badań ciała, które mogą wywołać uczucie wstydu, powinna dokonać osoba tej samej płci, chyba że łączą się z tym szczególne trudności; inne osoby odmiennej płci mogą być obecne tylko w razie konieczności.

Istniejące wersje czasowe art. 209
Tekst ujednolicony przez redakcję na dzień:
2009.01.01
2015.07.01
zmieniony przez
2016.10.24 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2016 r. poz. 1749
2017.10.12 Tekst jednolity
ujednolicony przez
Dz. U. z 2017 r. poz. 1904
2018.10.17 Tekst jednolity
ujednolico